Македонските и бугарските историчари повторно не успеале да ги усогласат ставовите за спорните историски прашања на петтиот состанок на Заедничката мултидисциплинарна експертска комисија за историски и образовни прашања во 2026 година.
Состанокот, одржан на 5 и 6 ноември во Скопје, завршил без конкретни резултати, соопштиле бугарските членови на комисијата за Бугарската телеграфска агенција (БТА).
Според нив, разговорите се одвивале „на веќе познатиот начин – без резултат“.
Несогласувањата се однесувале на три прашања: содржината на учебниците за Охридската архиепископија, предлогот за заедничко чествување на Даме Груев и иницијативата за одбележување на антифашистичкиот отпор од 1941 година.
Бугарските историчари побарале заедничко чествување на Даме Груев
Според бугарската страна, по дискусијата за претставувањето на Охридската архиепископија во македонските учебници по историја, бугарските претставници повторно предложиле заедничко одбележување на делото на револуционерот Даме Груев.
Во декември годинава се навршуваат 120 години од неговата смрт.
Бугарските членови на комисијата го претставиле Груев како личност од заедничката историја на двете држави, чие дело би можело заеднички да се одбележи.
Според нивните тврдења, македонските претставници не дале одговор на иницијативата.
БТА пренесува дека предлогот повторно бил „дочекан со молчење“.
Засега не е објавено посебно образложение од македонскиот дел на комисијата за ваквиот опис на разговорите.
Македонската страна предложила одбележување на отпорот против фашизмот од 1941 година
Во текот на состанокот, македонските историчари презентирале претходно подготвен текст за заедничко одбележување на отпорот против антисемитизмот, фашизмот и националсоцијализмот, кој започнал во 1941 година.
Според информациите што бугарските членови ги доставиле до БТА, македонскиот предлог предвидувал заедничко историско одбележување на отпорот во двете земји.
Бугарските претставници не го прифатиле предлогот.
Нивното образложение било дека антифашистичкиот отпор се одбележува во цела Европа и дека таквата иницијатива не треба да биде ограничена само на Северна Македонија и Бугарија.
Дополнително, бугарските членови навеле дека комисијата сè уште работи на прашања од 11 век, поради што, според нив, треба да продолжи со тие теми.
Со тоа, ниту еден од предлозите за заедничко историско одбележување не добил согласност.
Нема договор ниту за Охридската архиепископија
Една од главните теми на состанокот било претставувањето на Охридската архиепископија во учебниците по историја во Северна Македонија.
Според бугарските претставници, дискусијата не довела до усогласување на ставовите.
Прашањето за Охридската архиепископија е дел од подолготрајните разговори во историската комисија, чија задача е да изработува препораки за заедничко одбележување историски личности и настани, како и за образовните содржини во двете држави.
БТА не објави конкретни детали за разликите во предложените формулации во учебниците, ниту за аргументите што ги изнеле македонските членови.
Европската комисија бара конкретни резултати
Бугарската страна повторно ги посочила очекувањата на европските институции за поопипливи резултати од работата на заедничката комисија.
Во извештајот на Европскиот парламент за Северна Македонија се охрабрува историската комисија да постигне јасни и конкретни резултати засновани на автентични историски извори, документи и научни толкувања.
Во извештајот на Европската комисија за напредокот на Северна Македонија за 2026 година, објавен на 4 ноември, исто така е наведено дека комисијата одржала четири состаноци во периодот од септември 2025 до март 2026 година, но без конкретни резултати.
Бугарските претставници го посочиле и вториот билатерален протокол за спроведување на Договорот за пријателство и добрососедство меѓу двете земји, во кој се предвидуваат обврски поврзани со работата на историската комисија.
Ова бил петти состанок на заедничката историска комисија во 2026 година.
Следното заседание е планирано за почетокот на декември во Софија, каде што се очекува да продолжат разговорите за историските и образовните прашања.
Засега нема информации за постигнат договор за Охридската архиепископија или за двата предлога за заедничко одбележување.