Тирана останува предвидена за следен домаќин на самитот на НАТО, но датумот и форматот на средбата се отворени, додека Албанија почнува подготовки, а дел од сојузниците покажуваат резерви кон ново лидерско собирање.
Албанскиот министер за одбрана Ермал Нуфи за „Политико“ изјави дека владата веќе задолжила работна група да ги започне подготовките. На прашањето дали земјата е подготвена за самит во 2027 година, за одложување до 2028 или за виртуелна средба, одговорил дека форматот и терминот не се пречка.
„Самит може да се одржи и онлајн“, рече Нуфи, нагласувајќи дека одлуката за времето ја носат лидерите на Алијансата.
Премиерот Еди Рама во четвртокот во Даблин ја исклучи 2027 година. Тој изјави дека сè уште нема заеднички став за терминот, но дека доколку самит се одржи во 2028 година, негов домаќин ќе биде Тирана.
Договорен домаќин, неодреден термин
Според „Политико“, лидерите на НАТО во 2025 година се согласиле Албанија да биде домаќин на самитот во 2027 година. Но на јулскиот самит во Анкара не го потврдиле експлицитно тој распоред.
Генералниот секретар Марк Руте тогаш изјавил дека следната средба ќе биде во Албанија, додавајќи дека точниот термин не е утврден.
Истата позиција ја пренел и функционер што зборувал во име на НАТО: следниот самит ќе се одржи во Албанија, а одлука за датумот допрва треба да се донесе.
Зошто сојузниците се двоумат
Тројца дипломати на НАТО, кои за „Политико“ зборувале анонимно, навеле повеќе причини за скептицизмот кон средба во 2027 година.
Меѓу нив се релативно ниските албански одбранбени расходи, високите трошоци за организација и потребата сојузниците да се насочат кон спроведување на веќе преземените обврски за одбраната.
Дипломатите ја посочиле и геополитичката неизвесност, вклучително и војната во Украина, како и ризикот самитот да му даде нова можност на американскиот претседател Доналд Трамп да ја нападне Алијансата.
Според нив, формалните разговори за организирање самит догодина сè уште не биле обновени.
Тирана најавува поголем одбранбен буџет
Нуфи изјавил дека Албанија годинава планира основните одбранбени расходи да ги зголеми на 2,2 отсто од бруто-домашниот производ.
За реализација на планот, албанските пратеници треба да го одобрат владиниот буџетски предлог.
Министерот порача дека одбраната не може да се третира како споредно прашање и дека мирот не смее да се зема здраво за готово.
Воздушната одбрана како можна приоритетна тема
Албанија сè уште не ги утврдила конечните приоритети за самитот, но Нуфи ја издвоил можноста за формализирање заедничка стратегија за воздушна одбрана.
Тој укажал на заканите од дронови и ракети поврзани со руската војна во Украина и на потребата од посилен заеднички одговор.
Сојузниците во јули веќе се согласиле да ги унапредат оперативните планови за воздушна одбрана, наведува „Политико“.
Симболика што Тирана сака да ја задржи
За албанската влада, домаќинството има и историско значење. Нуфи потсети дека во комунистичкиот период одбранбениот систем на земјата бил поставен против НАТО, додека денес Албанија е дел од Алијансата и се подготвува да ги пречека нејзините лидери.
Засега, Тирана ја задржува улогата на следен домаќин, но подготовките се одвиваат без конечен датум — и со подготвеност средбата да добие поинаков формат од традиционалното собирање на лидерите.