Европските напори за обезбедување на Ормускиот теснец добиваат нова политичка димензија, откако лидерите на Франција и Обединетото Кралство разгледуваат план за поморска мисија без учество на САД.
Францускиот претседател Емануел Макрон и британскиот премиер Кир Стармер работат на формирање коалиција од претежно европски земји која би ја обезбедувала клучната морска рута по завршување на конфликтот со Иран.
Планот предвидува распоредување на бродови за расчистување мини, придружба на трговски бродови и надзорни операции со цел да се обнови довербата на бродските компании во користењето на теснецот, низ кој минува околу една петтина од светската нафта.
Сепак, иницијативата може да предизвика тензии со американскиот претседател Доналд Трамп, кој претходно ги критикуваше европските сојузници за недоволна поддршка и повика на пошироко учество во операциите против Иран.
Европските лидери, пак, инсистираат дека конфликтот „не е нивна војна“ и одбија да се приклучат на американските повици за блокада на иранските пристаништа.
Макрон изјави дека мисијата би била „меѓународна одбранбена операција“ и дека нема да ги вклучува „завојуваните страни“, меѓу кои Израел, Иран и САД.
Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро нагласи дека распоредувањето на силите ќе биде можно само по воспоставување траен прекин на огнот.
Паралелно, анализите укажуваат дека европската мисија има ограничени воени капацитети и засега претставува повеќе политички сигнал отколку силен безбедносен механизам.
Во рамки на подготовките, Велика Британија размислува да го користи бродот „RFA Lyme Bay“ како команден центар, додека операцијата би вклучувала беспилотни системи, фрегати, разурнувачи и средства за противвоздушна одбрана.
Европските земји располагаат со значителни капацитети за деминирање – околу 150 бродови – што ги прави клучен фактор во евентуалното расчистување на мините поставени во текот на конфликтот.
Сепак, меѓу сојузниците остануваат несогласувања. Дел од британските функционери стравуваат дека исклучувањето на САД може да ја ослабне операцијата, додека француската страна смета дека американското учество би ја направило мисијата неприфатлива за Иран.
Германија се очекува да се приклучи на иницијативата, иако политичките ограничувања ја отежнуваат нејзината воена ангажираност, додека Италија сигнализираше дека нема да учествува без мандат од Обединетите нации.
Европските дипломати истакнуваат дека мисијата нема да биде под американска команда, што дополнително ја нагласува амбицијата на Европа за поголема стратешка автономија.
И покрај плановите, аналитичарите предупредуваат дека ефективноста на мисијата ќе зависи од безбедносната состојба на терен и од подготвеноста на регионалните актери, вклучително и Иран, да ја прифатат нејзината улога.