Водата повторно тече од чешмите во Гостивар, но во многу домови никој не посегнува по чаша.
По десетдневна забрана, надлежните дозволија водата од градскиот водовод да се користи за лична хигиена, перење и чистење. Таа сè уште не смее да се пие, да се користи за готвење или за подготовка на храна.
Последните анализи, според институциите, не покажале присуство на колиформни бактерии во техничката вода. Но нема официјален одговор кога таа повторно ќе биде прогласена за целосно безбедна.
За граѓаните, тоа значи дека кризата не е завршена.
На пунктовите за дистрибуција и во неделата имаше редици. Луѓето носеа пластични шишиња, пакети и канистри, како и во претходните денови. Дел од нив велат дека немаат доверба во водата од чешма дури и за хигиена, иако институциите соопштија дека таквата употреба е дозволена.
По масовната појава на гастроинтестинални симптоми, стравот се покажа потраен од бактериите.
Уште 127 нови пациенти
Министерството за здравство соопшти дека во текот на саботата 127 лица со симптоми на ентероколит првпат побарале лекарска помош.
Бројката покажува дека, и покрај постепеното стабилизирање на водоводниот систем, здравствените последици сè уште се чувствуваат.
Во изминатите денови илјадници жители се јавија во болницата и во амбулантите со дијареа, повраќање, стомачни болки, покачена температура и општа слабост. Дел од пациентите беа лекувани дома, а дел беа задржани во болница.
Здравствените институции продолжуваат со земање мостри и испитување на водата. Надлежните велат дека состојбата се следи, но не наведуваат рок во кој забраната за пиење би можела да биде укината.
Дотогаш, единствената безбедна опција за домаќинствата останува флашираната вода.
Криза на вода, но и на доверба
Вообичаениот звук на водата од чешмите не донесе олеснување какво што институциите можеби очекуваа.
За многу гостиварци, проблемот повеќе не е само во лабораториските параметри. Прашањето е дали можат да им веруваат на институциите што претходно требало да го контролираат квалитетот на водата и навреме да предупредат на опасноста.
Кризата почна откако беше откриено дека во водоводниот систем била внесувана вода со пумпи поставени во канал во близина на системот за снабдување. Подоцнежните анализи покажаа отстапувања од дозволените вредности и присуство на фекално загадување во дел од примероците.
Следуваа забрана за користење на водата, прогласување епидемија, дистрибуција на флаширана вода и истрага на Обвинителството.
Беа приведени директорката и двајца раководители во гостиварското јавно комунално претпријатие. Истрагата треба да утврди кој ги одобрил интервенциите во системот, кој знаел за нив и дали контролите биле спроведувани согласно закон.
Паралелно со кривичната постапка, се најавуваат проверки на документацијата за водоснабдувањето, проектите, финансирањето и управувањето со водоводниот систем.
Власта и опозицијата со различни адреси за одговорност
Додека граѓаните чекаат вода, политичките партии се расправаат кој треба да поднесе оставка.
СДСМ бара политичка и кривична одговорност од министерот за здравство Сашо Клековски, директорката на Институтот за јавно здравје Марија Андоновска и директорот на Агенцијата за храна и ветеринарство Оливер Миланов.
Опозициската партија тврди дека институциите доцнеле со реакцијата, дека јавноста не била навреме информирана и дека здравствениот систем не ги препознал предупредувачките сигнали додека бројот на заболени растел.
ВМРО-ДПМНЕ возвраќа дека СДСМ ја бара одговорноста на погрешна адреса. Владејачката партија тврди дека управувањето со водоводот и примарната контрола на системот се локална надлежност и дека одговорноста треба да се бара кај градоначалникот Валбон Лимани и раководството на комуналното претпријатие.
Лимани претходно изјави дека не чувствува морална одговорност, бидејќи со водоводот управува самостојно правно лице. Тој ги суспендираше раководителите на претпријатието и го активираше општинскиот кризен штаб.
Политичката расправа, сепак, не дава одговор на најважното прашање за жителите: кога повторно ќе можат без страв да наполнат чаша од сопствената чешма?
Систем што се санира, последици што остануваат
Враќањето на техничката вода е првиот видлив знак дека водоводниот систем постепено се стабилизира.
Но вистинскиот крај на кризата нема да дојде со дозволата за капење и перење. Ќе дојде дури кога водата ќе биде безбедна за пиење, кога ќе се утврди целиот синџир на одговорност и кога институциите ќе објаснат како опасноста можела да остане незабележана додека стотици луѓе секојдневно се разболувале.
Дотогаш, Гостивар живее во необична поделба: водата од чешмите е доволно чиста за телото, но не и за чашата.
А во редиците пред пунктовите, граѓаните не земаат само флаширана вода. Тие чекаат и доказ дека системот повторно може да им гарантира нешто што во секој град би требало да биде најосновно – безбедна вода за пиење.