Една од најголемите откриени нелегални коцкарски мрежи во светот префрлала милиони долари во криптовалути преку нелиценцирана берза во Дубаи, како дел од иранска операција за заобиколување на санкциите вредна најмалку четири милијарди долари, покажа истражувањето на Ројтерс.
Во центарот на мрежата се наоѓа криптоберзата „Шелбит“, чија официјална адреса е канцеларија над евтин хотел во квартот Деира во Дубаи. Според податоци анализирани од две компании за истраги на криптотрансакции и независен блокчејн-истражувач, берзата од мај 2024 година обработила најмалку четири милијарди долари.
„Шелбит“ немала лиценца за работа во Обединетите Арапски Емирати, нема активна интернет-страница и не постои јасен начин обичен корисник да отвори сметка или да ја користи платформата.
Меѓу нејзините главни клиенти била мрежа од повеќе од 2.000 коцкарски страници на персиски јазик. Мрежата ја промовирале двајца познати ирански инфлуенсери, Саша Собхани и Пујан Мохтари, кои на социјалните мрежи објавувале снимки од луксузни автомобили, приватни авиони, јахти и скапи недвижности.
Собхани, Мохтари и основачот на „Шелбит“, Сиаваш Кајванпур, во 2023 година биле осудени во Иран во случај поврзан со нелегално коцкање. Тројцата ги отфрлаат наводите дека биле дел од операција за перење пари или за финансирање на иранските власти.
Врски со иранската централна банка
Истражувачите утврдиле дека „Шелбит“ директно комуницирала со дигитални паричници поврзани со Централната банка на Иран, со субјекти санкционирани поради врски со Иранската револуционерна гарда и со иранската криптоберза „Нобитекс“.
Најмалку 125 милиони долари во криптовалути дошле од иранската централна банка, додека околу 20 милиони долари биле поврзани со ирански операции за „копање“ биткоини, според податоците разгледани од Ројтерс.
Независниот истражувач Рич Сандерс оцени дека активностите на „Шелбит“ носат јасни обележја на операција поврзана со Револуционерната гарда.
Ројтерс, сепак, не можел независно да утврди дали Гарда директно ги контролирала „Шелбит“ и коцкарската мрежа, ниту кој конкретно во иранската држава ја управувал операцијата. Не било утврдено ниту каде завршил најголемиот дел од парите.
Иранската влада и Кајванпур не одговориле на барањата за коментар.
Стотици милиони долари префрлени кон „Бајненс“
Податоците покажуваат дека од адресите поврзани со „Шелбит“ кон „Бајненс“, најголемата светска криптоберза, биле префрлени најмалку 676 милиони долари од мај 2024 година.
Околу 540 милиони долари биле префрлени откако регулаторот во Дубаи веќе ја казнил „Шелбит“ поради нелиценцирани услуги.
„Бајненс“ соопшти дека „Шелбит“ никогаш немала директна сметка на платформата и дека трансакциите не биле означени како високоризични од независна компанија за блокчејн-анализа.
Компанијата додаде дека кога корисници поврзани со „Шелбит“ стапиле во контакт со нејзината платформа, биле спроведени истраги, биле замрзнати релевантни сметки и случаите биле пријавени кај надлежните органи.
Дубаи нареди запирање на активностите
Регулаторната агенција за виртуелни средства на Дубаи, ВАРА, потврди дека ја истражува улогата на „Шелбит“ во сомнително прекугранично движење пари.
На 24 јули агенцијата ѝ нареди на компанијата веднаш да ги запре сите нелиценцирани активности, оценувајќи дека случајот не се однесува само на заштитата на корисниците, туку и на трансакции што можат да го загрозат интегритетот на финансискиот систем на Обединетите Арапски Емирати.
Американското Министерство за финансии соопшти дека е запознаено со наводите и дека ги третира сериозно.
Забрането коцкање под државна контрола
Коцкањето е забрането во Иран и може да биде казнето со затвор и камшикување. И покрај тоа, страниците од откриената мрежа имале пристап до домашниот електронски платен систем, кој е строго контролиран од Централната банка.
Поранешни ирански функционери и лица кои порано биле поврзани со Револуционерната гарда изјавиле дека таа пред повеќе години презела контрола врз најголемите коцкарски платформи достапни во земјата.
Според нив, познати пејачи, забавувачи и инфлуенсери биле користени за привлекување корисници, додека мрежата овозможувала поврзување на финансиските системи во Иран со пазарите надвор од земјата.
Поранешниот функционер на американската Канцеларија за контрола на странски средства, Миад Малеки, оцени дека иранските структури научиле да го контролираат и она што формално го забрануваат.
„Идеологијата е брендот на Револуционерната гарда, а профитот е нејзиниот деловен модел“, рече тој.
Инфлуенсери со милионска публика
Саша Собхани, син на поранешен ирански амбасадор и министер, има милиони следбеници и живее во луксузна вила во Мадрид. На своите профили промовирал коцкарски страници со пораки како „кликни и забавувај се“.
Пујан Мохтари, пејач и инфлуенсер, исто така објавувал снимки со суперавтомобили, скапи часовници и приватни патувања. Во март бил уапсен во Дубаи под сомнение дека финансирал ирански организации обвинети за непријателски активности против Емиратите.
Тој ги негирал обвинувањата и рекол дека не е член на Револуционерната гарда или на друга иранска воена структура.
Мохтари подоцна бил протеран од Обединетите Арапски Емирати и престојувал во луксузен хотел во Хонгконг, пред да објави дека се враќа во Иран. Од 8 јули повеќе не се огласил на социјалните мрежи.
Собхани, исто така, категорично негирал дека учествувал во перење пари, заобиколување санкции или трансфери во корист на иранската влада. Според него, неговата улога била ограничена на платено рекламирање на интернет-платформите.
Истрагата покажува дека криптовалутите, нелегалното коцкање и влијанието на социјалните мрежи станале дел од сложен паралелен финансиски систем преку кој Иран продолжува да добива пристап до меѓународните пазари и покрај строгите западни санкции.