Лидерот на албанската Демократска партија, Сали Бериша, во вторникот го предупреди премиерот Еди Рама дека неговото останување на власт е неодржливо, споредувајќи ја политичката ситуација во Албанија со неодамнешниот изборен пораз на Александар Вучиќ во Србија и со падот на романскиот диктатор Николае Чаушеску.
Во интервју за телевизијата „Клан њуз“, Бериша изјави дека не верува оти Рама доброволно ќе ја предаде власта преку вообичаен демократски процес.
„Ако премиерот одлучи да не ја предаде власта, можеш да правиш што сакаш, но нема да можеш да му ја одземеш. Постојат два начина, како Чаушеску или како неговиот покровител во Белград. Неговото време помина“, изјави Бериша.
Изјавата следува два дена по парламентарните избори во Србија, на кои Студентската листа освои мнозинство, а Вучиќ го призна поразот на коалицијата предводена од Српската напредна странка.
Бериша со години го обвинува Рама за концентрација на политичката моќ, корупција и контрола врз институциите. Албанскиот премиер ги отфрла обвинувањата за незаконско одржување на власта.
Нов национален протест на 31 октомври
Демократската партија најави дека во сабота, на 31 октомври, ќе организира национален протест во поддршка на студентите и средношколците кои демонстрираат против владата.
„Демократската партија повикува на национален протест во поддршка на студентите. Ништо повеќе не може да ја одвои Демократската партија од нивната поддршка и заштита“, изјави Бериша на прес-конференција.
Во Албанија веќе околу две недели се одржуваат протести, поттикнати од незадоволството поради корупцијата, невработеноста, состојбите во образованието и економските перспективи на младите.
Дел од демонстрациите беа проследени со судири меѓу демонстрантите и полицијата, оштетување јавен и приватен имот и интервенции на безбедносните сили.
Рама ги отфрли барањата за оставка под притисок на насилни протести, но призна дека дел од незадоволството на демонстрантите е оправдано.
Неговата влада најави построги санкции за учество во собири што прераснуваат во насилство.
Бериша ја обвини полицијата за заплашување
Лидерот на Демократската партија ја обвини албанската полиција дека употребува прекумерна сила и врши притисок врз учесниците на протестите.
Според него, граѓани биле повикувани на разговори во полициските станици без законска основа, со цел да бидат обесхрабрени да учествуваат на идните демонстрации.
Бериша тврди дека власта користи методи на заплашување слични на оние што, според него, ги применувала досегашната власт во Србија.
За конкретните обвинувања за незаконско полициско постапување не беа презентирани независно потврдени докази во неговите изјави.
Рама и Вучиќ како политички сојузници
Бериша ја поврза политичката иднина на Рама со изборниот пораз на Вучиќ, кого го нарече негов политички покровител.
Албанскиот премиер и поранешниот српски претседател во изминатите години беа меѓу главните поддржувачи на регионалната иницијатива „Отворен Балкан“, насочена кон олеснување на трговијата и движењето на луѓето и стоките.
Бериша, меѓутоа, го критикуваше нивното партнерство, тврдејќи дека тоа служело и за политичко зајакнување на двајцата лидери.
Во интервјуто тој изнесе и тврдење дека Рама и неговата Социјалистичка партија во 2020 година контролирале околу 90 отсто од политичката моќ во Албанија, додека Вучиќ, според неговата споредба, располагал со помал удел во Србија.
Бериша не претстави проверлива методологија врз основа на која биле пресметани овие проценти.
Дали албанската опозиција може да го повтори српското сценарио?
Победата на Студентската листа во Србија го засили интересот за можноста студентските протести во Албанија да прераснат во пошироко политичко движење.
Но, меѓу двата случаи постојат и значајни разлики.
Во Србија студентското движење настапи на изборите со сопствена листа на кандидати, независна од традиционалните опозициски партии.
Во Албанија, пак, Демократската партија на Бериша јавно настојува да се вклучи во протестите и да им даде политичка поддршка.
Дел од студентските демонстранти се дистанцираат од партиските структури, додека поранешни и актуелни претставници на албанската опозиција имаат различни ставови за улогата на Бериша.
Поранешниот функционер на Демократската партија, Ервин Салиањи, го обвини Бериша дека се обидува да го присвои протестното движење и предупреди дека опозицијата може дополнително да ја изгуби поддршката доколку не се реформира.
Овие разлики отвораат прашање дали протестите ќе се развиваат како независно граѓанско движење или ќе станат дел од традиционалната партиска конфронтација.
Бериша ги отфрли обвинувањата против себе
Во интервјуто за „Клан њуз“, Бериша ја бранеше и сопствената политичка кариера, потсетувајќи дека неговата партија ја предала власта по изборниот пораз во 2013 година.
Тој рече дека од 35 години политичка активност, 13 поминал на власт, а преостанатото време во опозиција.
Бериша повторно ги оспори обвинувањата поврзани со случајот „Партизани“, што е предмет на истраги на Специјалното обвинителство за борба против корупцијата и организираниот криминал (СПАК).
Тој тврдеше дека проверките на неговиот имот не утврдиле незаконитости и ги обвини политичките противници за злоупотреба на правосудните институции.
Неговите тврдења не претставуваат судско утврдување на одговорноста во предметот.
Политичките тензии продолжуваат
Новата протестна мобилизација доаѓа во период на зголемени политички тензии во Албанија, каде што Социјалистичката партија на Рама ја задржа власта по парламентарните избори во 2025 година.
Бериша се обидува да го претстави исходот од изборите во Србија како сигнал дека и долготрајните владејачки структури можат да бидат сменети.
Сепак, не постои непосредна институционална поврзаност меѓу изборната победа на студентското движење во Србија и можноста за промена на власта во Албанија.
Следниот тест за албанските студентски протести и за опозицијата ќе биде најавениот собир на 31 октомври, кога ќе стане појасно колкава поддршка има новата мобилизација и дали организаторите ќе успеат да ги усогласат своите различни политички барања.