Претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, ќе се повлече од функцијата на 7 февруари 2027 година, околу девет месеци пред истекот на нејзиниот осумгодишен мандат, соопшти во четвртокот централната банка со седиште во Франкфурт.
Лагард, која ја предводи ЕЦБ од 1 ноември 2019 година, ја известила институцијата и претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, за својата одлука.
Банката не соопшти официјална причина за нејзиното предвремено заминување.
Одлуката го отвора процесот за избор на нов претседател на една од најважните финансиски институции во Европа, која ја определува монетарната политика за 21 земја членка на еврозоната.
Кој ќе ја наследи Лагард?
Меѓу имињата што се споменуваат како можни наследници се поранешниот гувернер на холандската централна банка Клас Кнот, поранешниот гувернер на шпанската централна банка Пабло Ернандез де Кос и актуелниот претседател на германската Бундесбанка, Јоахим Нагел.
Де Кос моментално раководи со Банката за меѓународни порамнувања (БИС), додека Нагел би можел да стане првиот Германец што ја предводи ЕЦБ од нејзиното основање.
Изборот на нов претседател ќе биде предмет на преговори меѓу лидерите на земјите членки на еврозоната, при што Германија и Франција се очекува да имаат значајна улога.
Германскиот министер за финансии Ларс Клингбајл изјави дека Берлин ќе ја искористи својата тежина како најголема економија во еврозоната за да придонесе кон избор на раководство што ќе ужива широка поддршка.
Тој рече дека е во тесен контакт со канцеларот Фридрих Мерц и со европските партнери.
Заминувањето доаѓа пред изборите во Франција
Времето на повлекувањето на Лагард предизвика политички шпекулации, бидејќи таа ќе ја напушти функцијата пред претседателските избори во Франција, закажани за април 2027 година.
Тоа ќе му овозможи на актуелниот француски претседател Емануел Макрон да учествува во преговорите за избор на нејзин наследник.
Макрон, кој не може повторно да се кандидира за претседател, се соочува со политички предизвици од десничарските и евроскептични сили предводени од Марин Ле Пен.
Според дел од европските медиуми, можноста за промена на политичката власт во Париз била еден од факторите што ги поттикнале шпекулациите за предвременото заминување на Лагард.
Сепак, ЕЦБ не потврди дека француските избори имаат каква било улога во нејзината одлука.
Во изминатите месеци се споменуваше и можноста Лагард да ја преземе раководната функција во Светскиот економски форум во Давос, но засега нема официјална потврда за нејзините идни планови.
Инфлацијата повторно расте
Лагард се повлекува во период на нов инфлациски притисок врз европската економија.
Според податоците наведени од германската новинска агенција ДПА, годишната инфлација во еврозоната во септември достигнала 3,8 проценти, највисоко ниво во последните три години.
Растот на цените е поврзан со зголемените енергетски трошоци поради војната во Иран.
Инфлацијата е значително над среднорочната цел на ЕЦБ од два проценти, што повторно ја става централната банка пред предизвикот да ја ограничи без да предизвика дополнително забавување на економската активност.
Монетарната политика на ЕЦБ директно влијае врз трошоците за задолжување, каматните стапки и економскиот раст во еврозоната.
Од пандемијата до енергетската криза
Лагард ја презеде функцијата во ноември 2019 година, по претходното искуство како директорка на Меѓународниот монетарен фонд и француска министерка за економија и финансии.
Таа стана првата жена на чело на Европската централна банка.
За време на нејзиниот мандат, ЕЦБ се соочи со неколку големи економски потреси, меѓу кои пандемијата на коронавирусот, руската инвазија врз Украина и наглиот раст на цените на енергијата.
Инфлацијата во еврозоната во еден момент се приближи до 11 проценти, по што ЕЦБ започна серија од десет последователни зголемувања на каматните стапки за да го ограничи растот на цените.
Во јуни 2024 година банката започна постепено намалување на каматните стапки, откако инфлациските притисоци ослабеа.
Сепак, новата енергетска криза повторно ја усложни монетарната политика.
Кошта: Обезбедена е стабилност во најтешките периоди
Претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, ѝ се заблагодари на Лагард за нејзиното раководење со банката во време на сериозни економски предизвици.
Тој оцени дека Лагард покажала одговорност и решителност во справувањето со последиците од пандемијата, војната во Европа, енергетските кризи и инфлациските шокови.
Кошта најави дека процесот за избор на нов претседател започнува веднаш, со цел да се обезбеди непречен премин кон новото раководство.
За именувањето ќе одлучува Европскиот совет, по препорака од Советот на ЕУ и консултации со Европскиот парламент и ЕЦБ.
Во следните месеци европските лидери ќе треба да постигнат договор за наследник кој ќе ја преземе институцијата во период на геополитичка неизвесност, инфлациски ризици и притисоци врз економскиот раст.