„Алта банка“ АД Битола во првите девет месеци од 2026 година преминала од добивка во загуба од речиси 800.000 евра, иако во исто време располагала со значителни ликвидни средства и висока капитална основа, покажуваат финансиските извештаи на банката објавени на Македонската берза.
Податоците отвораат прашања за работењето на банката во месеците пред Народната банка да воведе привремена администрација, откако српскиот мнозински акционер ја изгуби дозволата за работа во Србија.
Според неревидираниот деветмесечен извештај, објавен на 30 октомври, банката остварила нето-загуба од 48,64 милиони денари, наспроти добивка од 49,15 милиони денари во истиот период од 2025 година.
Тоа претставува негативен пресврт во финансискиот резултат од 97,79 милиони денари, односно приближно 1,6 милиони евра.
Негативниот резултат, меѓутоа, сам по себе не значи дека банката е неликвидна или дека не може да ги исполни своите обврски кон клиентите.
Загубата започнала уште во првиот квартал
Финансиските извештаи покажуваат дека банката работела со загуба уште на почетокот на годинава.
Во првите три месеци пријавила негативен резултат од 28,03 милиони денари. На крајот од јуни кумулативната загуба изнесувала 20,42 милиони денари, а до 30 септември достигнала 48,64 милиони денари.
Овие бројки покажуваат дека по подобрувањето во вториот квартал, финансискиот резултат повторно се влошил во третиот.
Станува збор за кумулативни резултати од почетокот на годината, поради што износите не треба да се собираат.
Банката објаснува дека загубата е последица на вложувањата во развојот, вработените и деловната инфраструктура, како и на повнимателниот пристап при управувањето со кредитниот ризик.
Според извештајот, трошоците за вработените достигнале 176,26 милиони денари, што е раст од 32,57 отсто во споредба со истиот период минатата година.
Останатите расходи од дејноста изнесувале 156,90 милиони денари, односно 26,31 отсто повеќе.
Во деветмесечниот извештај банката наведува и дека остварила послаб резултат од планираниот.
Овие податоци покажуваат раст на трошоците, но не се доволни за заклучок дека банката била во непосредна финансиска опасност.
Ликвидност од речиси 44 проценти
И покрај загубата, финансиските показатели на банката упатуваат на значителна ликвидна актива.
Според извештајот за 30 септември, вкупната актива изнесувала 11,27 милијарди денари, додека капиталот и резервите достигнувале 1,98 милијарди денари.
Учеството на ликвидната актива во вкупната актива изнесувало 43,91 отсто.
Финансискиот магазин „Пари“ објави дека банката располагала со над 80 милиони евра во парични средства и вложувања во хартии од вредност.
Ваквата финансиска позиција е важна за разбирање на мерките што ги воведе Народната банка.
Банка може да има загуба во тековното работење, но истовремено да располага со доволно ликвидни средства и капитал за исполнување на своите обврски.
Гувернерот Трајко Славески на 1 ноември изјави дека „Алта банка“ Битола е ликвидна, високо капитализирана и со солиден квалитет на кредитното портфолио.
Според Народната банка, привремената администрација е воведена поради случувањата кај мнозинскиот акционер во Србија, а не поради утврдена неликвидност во банката во Битола.
Проблематичните кредити над банкарскиот просек
Дополнително прашање отвора структурата на кредитното портфолио.
Според податоците од извештајот на банката за крајот на 2025 година, стапката на нефункционални кредити изнесувала 5,41 отсто.
За споредба, просечната стапка на нефункционални кредити во македонскиот банкарски сектор на крајот од јуни 2026 година изнесувала 1,97 отсто.
Овие бројки се од различни датуми и не претставуваат целосно усогласена споредба. Сепак, разликата отвора прашање дали кредитното портфолио на банката имало поголем удел на проблематични пласмани од секторскиот просек и како тој удел се менувал во текот на 2026 година.
За попрецизна оценка потребни се податоците за нефункционалните кредити на крајот од јуни и септември, како и за нивната покриеност со исправки на вредноста.
Депозити од речиси 145 милиони евра
Според неревидираниот биланс на состојба за 30 септември, банката имала приближно 144,8 милиони евра депозити од клиенти.
Износот ги опфаќа депозитите на физички и правни лица.
Засега не е објавена детална распределба на тие средства според бројот на депоненти, големината на депозитите и законското осигурително покритие.
Овие податоци се особено важни поради ограничувањата што ги воведе Народната банка.
Од 1 ноември за физичките лица е воведен неделен лимит од 10.000 денари за користење средства преку платежните картички, а од 2 ноември експозитурите на банката привремено не работат со клиенти.
Иако банката формално продолжува да работи, ваквите ограничувања имаат непосредни последици за граѓаните кои ја користат за редовни плаќања, подигање готовина и располагање со заштедите.
Народната банка нагласува дека депозитите остануваат на сметките и дека привремената администрација не претставува стечајна постапка или одземање на дозволата за работа.
Кога Народната банка ги проценила финансиските ризици?
Финансиските резултати биле јавно достапни во текот на годината.
Негативниот резултат за првиот квартал бил објавен на 30 април, полугодишните извештаи на 31 јули, а деветмесечните податоци на 30 октомври.
Тоа значи дека влошувањето на профитабилноста било видливо месеци пред воведувањето на привремената администрација.
Сепак, јавната достапност на загубата не докажува дека Народната банка не преземала соодветни супервизорски активности.
Дел од надзорните постапки и процени се доверливи, а банките можат да работат со загуба без да ги прекршуваат капиталните или ликвидносните барања.
Но остануваат прашањата дали бил побаран план за подобрување на профитабилноста, како се следеле нефункционалните кредити и кога македонскиот регулатор добил информации за финансиските проблеми на мнозинскиот сопственик во Србија.
Стабилна банка, ограничени клиенти
Одлуката за привремена администрација следуваше по одземањето на дозволата за работа на „Алта банка“ АД Белград од страна на Народната банка на Србија.
Српската банка е мнозински акционер на банката во Битола, што создаде неизвесност околу идната сопственичка структура.
Гувернерот Славески соопшти дека пред воведувањето на мерките од банката биле повлечени околу два милиони евра.
Тој најави и дека постои интерес за преземање на акциите на банката.
Засега, меѓутоа, не е потврден конкретен купувач или договор за промена на сопственоста.
Финансиските показатели покажуваат дека „Алта банка“ Битола не влегла во кризата без ликвидни средства или капитал, но истовремено укажуваат на пад на профитабилноста и прашања за квалитетот на кредитното портфолио.
Токму затоа, покрај уверувањата за стабилност, потребни се и одговори за супервизорските процени, изложеноста кон српскиот акционер и условите под кои клиентите повторно ќе добијат целосен пристап до своите средства.
За штедачите најважното прашање останува кога ќе бидат укинати ограничувањата и како ќе се обезбеди непречено располагање со парите на нивните сметки.