Германија, Франција и Велика Британија формираат нов безбедносен сојуз, познат како „Е3“, во обид да ја зајакнат европската одбранбена автономија наспроти руската закана и растечките сомнежи во американската поддршка за НАТО сојузниците, анализира DW.
Канцеларот Фридрих Мерц во четврток во Лондон потпиша нов германско-британски договор за пријателство – првиот сеопфатен билатерален договор помеѓу двете држави од крајот на Втората светска војна. Договорот предвидува блиска безбедносна и одбранбена соработка, вклучително и заемна помош во случај на криза – обврска која веќе постои во рамки на НАТО.
Договорот доаѓа само неколку дена откако францускиот претседател Емануел Макрон и неговата сопруга Брижит престојуваа во повеќедневна државна посета на Велика Британија, при што главна тема беше безбедноста на двете европски нуклеарни сили.
Мерц, Макрон и британскиот премиер Кир Стармер неодамна патуваа заедно со воз кон Киев за да ја демонстрираат заедничката поддршка за Украина. Полскиот премиер Доналд Туск им се приклучи подоцна, откако пристигна со друг воз.
Алијанса од нужда
Сојузот „Е3“ се смета за одговор на двете клучни предизвици: воената агресија на Русија и неизвесноста околу тоа дали американскиот претседател Доналд Трамп би ја поддржал Европа во случај на нова безбедносна криза. Мерц неколкупати посочи дека нуклеарната одбрана на Франција и Велика Британија може да ја надополни, а евентуално и да ја замени, американската заштита во иднина.
„Знаеме дека мораме повеќе сами да направиме – досега бевме само патници во заедничката безбедност“, изјави Мерц за Би-Би-Си. Тој додаде дека Германија веќе ги зголемува инвестициите во одбраната.
Внимателно дистанцирање од САД
Иако Мерц на средбата со Трамп во Белата куќа во јуни не отвори отворени конфликти, тој изрази вознемиреност поради тоа што Трамп и потпретседателот Џеј Ди Ванс јавно го игнорираа украинскиот претседател Володимир Зеленски на средба во февруари. Мерц, видливо воздржан на заедничката прес-конференција, главно се фокусираше на зголемување на германската воена потрошувачка – што Трамп го поздрави.
„Трамп не гледа на партнерство – туку на вазалство“, оцени Јоханес Варвик, професор по политички науки на Универзитетот во Хале-Витенберг.
Иако Мерц повика на „европска независност од САД“ во областа на безбедноста, аналитичарите сметаат дека тоа е неостварливо. „Да се отфрли американската поддршка би било крајно неразумно“, изјави Хенинг Хоф од Германскиот совет за надворешни односи (DGAP).
Тензии со Полска
По преземањето на функцијата во мај, Мерц веднаш отпатува во Париз и Варшава, испраќајќи порака дека сака поблиски односи со двете земји. Иако со Макрон постигна пријателски однос, односите со Полска се влошија откако Берлин воведе гранични контроли за спречување на нелегален влез. Варшава одби да ги прифати мигрантите назад и воведе свои контроли кон Германија.
„Тоа беше лош почеток“, оцени Хоф. „Симболичната миграциска политика стана поважна од европската солидарност и добрососедските односи со Полска.“
Мерц, сепак, потенцираше дека новиот сојуз не е исклучувачки. „Секогаш ги имаме на ум Полска, Италија и другите европски партнери, без оглед на нивната големина“, изјави тој на прес-конференцијата во Лондон.
Но симболиката на заедничкото патување на Мерц, Стармер и Макрон во Киев – без учество на Туск или италијанската премиерка Џорџа Мелони – го зацврсти впечатокот дека новата формула за европска безбедносна соработка останува: Е3, а не Е4 или Е5.