Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека украинскиот претседател Володимир Зеленски мора да се согласи на клучни руски услови – вклучително и откажување од Крим и ветување дека никогаш нема да се приклучи кон НАТО – доколку сака крај на војната, изјавија официјални лица и дипломати во Вашингтон во понеделникот.
Изјавата доаѓа во пресрет на билатералната средба меѓу Трамп и Зеленски во Овалната соба, во време кога европските лидери пристигнуваат во Белата куќа за мултилатерални разговори околу иднината на Украина и безбедносните гаранции за земјата.
Европски лидери во Вашингтон
Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, прв пристигна во Белата куќа каде беше пречекан со воени почести и црвен тепих. Во текот на денот ќе се приклучат и претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен, британскиот премиер Кир Стармер, францускиот претседател Емануел Макрон, германскиот канцелар Фридрих Мерц, италијанската премиерка Џорџа Мелони и финскиот претседател Александар Стуб.
Зеленски, кој утрото се сретна со американскиот специјален изасланик Кит Келог, ќе влезе преку Западното крило за директна средба со Трамп. „Русија може да биде присилена на мир само преку сила. Америка и Европа заедно мораат да обезбедат сигурни гаранции“, порача украинскиот лидер на социјалните мрежи.
Во Украина – скепса и гнев
Додека дипломатските напори се интензивираат во Вашингтон, во Киев илјадници граѓани присуствуваа на погребот на украинскиот уметник и војник Давид Чичкан, убиен во руски напад со дрон. „По илјадници жртви, сега изгледа како да нè продаваат“, рече Олесандра Григоренко, присутна на погребот.
Војници и активисти на плоштадот Мајдан носеа црни знамиња и постери со дела на Чичкан, познат по акварели со сцени од фронтот. „Нашите најдобри соборци гинат, а истовремено американските војници развлекуваат црвен тепих за Путин“, коментираше еден наредник од единицата на загинатиот.
Американскиот Сенат дава поддршка
Лидерот на мнозинството во Сенатот, Џон Тјун, најави дека Конгресот е подготвен да му обезбеди на Трамп „секоја економска алатка“ за да ја задржи Русија на преговарачката маса. „Треба да му се оддаде признание за неговата решителност да обезбеди мир во Украина“, напиша Тјун.
Вашингтон разгледува дополнителни санкции за земји што купуваат руска нафта и гас, иако дел од европските партнери – Унгарија, Словачка и Чешка – сè уште се потпираат на испораки преку нафтопроводот „Дружба“.
Русија со нови барања
По самитот во Алјаска минатата недела, Путин инсистира на „територијални размени“ во кои Москва би добила контрола врз регионот Донбас, покрај веќе анектираниот Крим. Аналитичарите предупредуваат дека Трамп фактички го наградува Путин иако рускиот лидер не ја исполни обврската за прекин на огнот.
„Американската администрација ја напушти стратегијата на брз прекин на огнот и санкции и прифати руска визија за сеопфатен договор“, изјави Најџел Гулд-Дејвис, експерт од Меѓународниот институт за стратешки студии.
Украина возвраќа
Во меѓувреме, украинската армија соопшти дека ја погодила пумпната станица на „Дружба“ во рускиот регион Тамбов, што доведе до прекин на транспорт нафта кон Словачка и Унгарија. Будимпешта го осуди нападот како „неприфатлив“.
Киев нагласува дека нападите врз руската енергетска инфраструктура се дел од стратегијата за намалување на „воениот и економскиот потенцијал на агресорот“.
На теренот – нови жртви
Руски напади во Харков и Запорожје убија најмалку десет лица во понеделникот, соопштија украинските власти. Универзитет во Суми беше погоден од ракета, а спасувачки тимови работеа на урнатини во неколку градови.
Зеленски рече дека нападите се „обид да се понижат дипломатските напори“ и повторно повика на „реални и силни безбедносни гаранции“ за Украина.
Средбата во Белата куќа се одвива во сенка на интензивни дипломатски маневри и продолжени напади на теренот. Додека Трамп притиска за договор што вклучува украински отстапки, Киев инсистира дека безбедноста и суверенитетот не се предмет на трговија. Европските лидери се наоѓаат во сложена позиција – да балансираат меѓу барањата на Вашингтон, агресивните услови на Москва и очајните очекувања на украинскиот народ.