Рускиот претседател Владимир Путин сè уште не прифатил директни мировни разговори со својот украински колега Володимир Зеленски, што поттикна стравувања дека Москва би можела да се повлече во последен момент од обидите да се стави крај на тригодишната војна во Украина.
Кремљ во понеделникот оцени дека 40-минутниот телефонски разговор меѓу Путин и американскиот претседател Доналд Трамп бил „отворен“ и „делумно конструктивен“, но не доволно за да се договори за трилатерална средба. Советникот на Путин, Јури Ушаков, рече дека се разговарало за можноста за подигнување на нивото на претставници на Москва и Киев во наредните рунди на разговори.
Финскиот премиер Александар Стуб, кој присуствуваше на вонредните разговори во Белата куќа со Трамп, Зеленски и европските лидери, изјави дека Путин „ретко е достоен за доверба“ и праша дали рускиот лидер има „храброст“ да седне на иста маса со украинскиот претседател.
„Останува да се види дали има храброст за ваков состанок или повторно игра на време“, рече Стуб.
Трамп најавува можен трилатерален состанок
Трамп, кој во понеделник ги пречека европските сојузници и Зеленски во Овалната соба, изјави дека постои „реална можност“ наскоро да се одржи трилатерална средба со Путин. „Ако сè оди добро, ќе имаме тристран состанок и добра шанса да ја завршиме војната,“ рече тој.
Зеленски, кој во понеделникот го опиша состанокот со Трамп како „најдобар досега“, изјави дека е подготвен на директна средба со Путин, нагласувајќи дека ја поддржува американската иницијатива за дипломатски прекин на војната.
На почетокот на разговорите, украинскиот претседател му врачи на Трамп писмо од својата сопруга Олена, наменето за првата дама Меланија Трамп, во кое се бара поддршка околу прашањето со над 20.000 украински деца депортирани од руските сили.
Европски лидери бараат гаранции
Францускиот претседател Емануел Макрон предупреди дека ако Путин одбие да се вклучи во мировниот процес, Европа ќе мора да ги заостри санкциите против Москва. „Доколку на крајот има одбивање, подготвени сме да зборуваме за зголемување на санкциите,“ рече Макрон.
Лидерите на Велика Британија, Германија, Италија, Финска и претставниците на ЕУ и НАТО во понеделник го ставија настрана летниот распуст за да присуствуваат на вонредниот состанок во Вашингтон. Сите инсистираа дека иднината на Европа зависи од јасна американска посветеност на безбедноста на Украина.
Русија – продолжување на конфликтот како стратегија
Аналитичари предупредуваат дека за Путин, продолжувањето на војната е клучно за неговиот политички опстанок. „Избувнување на мир значи сигурна смрт за него – преку атентат, соборување или затвор како воен злосторник,“ напиша експертот за Русија Вилијам Браудер.
Москва бара Украина да се откаже од Донбас и повторно доби потврда од Трамп дека Киев нема да стане членка на НАТО – главни приоритети на Кремљ од почетокот на конфликтот во 2022 година.
Неизвесност околу следните чекори
Иако состанокот во Белата куќа беше оценет како „суштински напредок“ од страна на Трамп, останаа многу неодговорени прашања – особено околу можните територијални отстапки и конкретните безбедносни гаранции.
Во кулоарите, Трамп беше фатен на „жешок микрофон“ како вели: „Мислам дека Путин сака да направи договор за мене. Колку и да звучи лудо.“
Во завршницата на денот, американскиот претседател најави дека веднаш по состанокот ќе разговара со Путин преку телефон за да се разгледаат можностите за трилатерална средба, која според дипломатски извори може да се одржи во Европа уште оваа недела. Вашингтон фаворизира Рим, додека Москва го претпочита Женева.
Состаноците во Белата куќа означуваат редок момент на единство меѓу западните лидери, но и откриваат колку е тешко да се усогласи заеднички пристап за Украина. Додека Вашингтон и европските сојузници бараат начин за компромис, Москва продолжува да игра на факторот време, што ја остава можноста за мировен договор сè уште далеку од сигурна.