Два дена по локалните избори во Северна Македонија, првичната славеничка атмосфера избледува, додека политичките партии се подготвуваат за вториот круг на гласање на 2 ноември и ги анализираат резултатите од првиот круг, кои открија загрижувачки трендови.
Повеќе од половина од гласачите решија да останат дома, а бројот на неважечки ливчиња речиси се удвои во однос на претходните избори во 2021 година.
Според податоците на Државната изборна комисија (ДИК), од вкупно 885.085 излезени гласачи, 53.713 ливчиња биле неважечки — 6,1% од вкупниот број на гласови. Во Скопје се евидентирани 12.270 неважечки ливчиња.
Во 2017 година, неважечките ливчиња за градоначалници изнесуваа 11.472, а за советнички листи 13.367. На изборите во 2021 година нивниот број порасна на 37.859, додека на претседателските и парламентарните избори во 2024 година беа забележани 24.305 и 27.127 неважечки гласови, соодветно.
На овие избори, од вкупно 1.832.415 запишани избирачи, излезноста изнесуваше 48,3%. Во четири општини – Гостивар, Маврово и Ростуше, Врапчиште и Центар Жупа – не беше достигнат законскиот цензус од една третина, па првиот круг ќе се повтори во рок од 60 дена.
Изборите ја потврдија растечката апатија на гласачите и слабеењето на партиската мобилизација. Најмногу гласови освои опозициската ВМРО-ДПМНЕ – над 301.000, речиси два и пол пати повеќе од владејачкиот СДСМ, кој доби околу 125.000 гласови.
„ВМРО-ДПМНЕ е апсолутен победник со 50% подобар резултат од 2021 година, освојувајќи 33 општини во првиот круг“, соопштија од партијата. Од СДСМ возвратија дека нивниот ривал изгубил 140.000 гласа во споредба со парламентарните избори во 2024 година, што, според нив, ја намалува разликата меѓу двете партии.
Левица освои над 57.000 гласа, а новата партија ЗНАМ повеќе од 38.000. Коалицијата „Искуство за успех“ (ГРОМ, ЛДП, Интегра, ПЦЕР) доби околу 13.000 гласа.
Политичкиот аналитичар Сефер Селими оцени дека „еуфоријата е краткотрајна состојба на преценета радост и триумф“, нагласувајќи дека партиите сега мора да се соочат со реалноста на ниската излезност и недовербата на гласачите.
Во албанскиот политички блок продолжува надпреварот за влијание меѓу опозициската Демократска унија за интеграција (ДУИ) и владејачката коалиција „Вреди“. ДУИ и партнерите од „Европски фронт“ освоија околу 114.000 гласа, додека „Вреди“ доби над 91.000. На парламентарните избори годинава, овие коалиции имаа 137.561 и 107.081 гласа, соодветно.