Израелските одбранбени сили (ИДФ) во саботата соопштија дека ја прекинуваат офанзивата во Појасот Газа и преминуваат на исклучиво одбранбени операции, откако американскиот претседател Доналд Трамп ја засили дипломатската офанзива за ставање крај на едногодишната војна меѓу Израел и Хамас.
Премиерот Бенјамин Нетанјаху изјави дека Израел е подготвен за „итно ослободување на сите заложници“, откако Хамас даде условен одговор на мировниот план на Вашингтон. Израелска делегација веќе се подготвува за посредувани преговори во Египет, а американскиот специјален пратеник Стив Виткоф е најавен дека ќе пристигне во регионот во наредните денови.
Итна консултација во Јерусалим
Израелските медиуми јавија дека Нетанјаху во петокот навечер свикал итна консултација со безбедносните челници и неколку министри, но од состанокот ги исклучил лидерите на крајната десница – министерот за национална безбедност Итамар Бен Гвир и министерот за финансии Бецалел Смотрич. Двајцата се жестоки противници на прекин на војната и јавно се спротивставија на мировниот план.
Преговори во Шарм ел-Шеик
Првата рунда разговори меѓу Израел и Хамас се очекува да започне во недела во египетското летувалиште Шарм ел-Шеик, објави Канал 12. Египет, кој игра клучна посредничка улога, планира и поширока конференција на палестинските фракции за иднината на управувањето во Газа по завршување на конфликтот.
Хамас во петокот најави дека е подготвен да ги ослободи сите заложници во согласност со американскиот план, но не се осврна на прашањата за разоружување и напуштање на територијата.
Негативен тон, но без алтернатива
Според израелските медиуми, најблиските соработници на Нетанјаху го оцениле одговорот на Хамас како „главно негативен“. Сепак, премиерот гледа дека нема друга опција освен да се следи патот што го постави Трамп, кој од Израел веќе побара да ја стопира офанзивата.
Првиот и најкритичен дел од договорот предвидува ослободување на сите заложници во рок од 72 часа. Израел инсистира на брза реализација, за да може да продолжи со воени дејствија доколку Хамас го прекрши договорот или го искористи за одолговлекување.
Палестинскиот исламски џихад, близок сојузник на Хамас, го поддржа планот, што би можело да го олесни процесот на ослободување на заложниците. Високи претставници на Хамас за АФП изјавија дека движењето е подготвено веднаш да започне преговори „за финализирање на сите прашања“.
Реакции од меѓународната заедница
Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен го оцени одговорот на Хамас како „охрабрувачки“ и порача дека прекин на огнот и ослободување на заложниците се „на дофат“. „Овој момент мора да се искористи,“ напиша таа на мрежата Икс.
Иако офанзивата е стопирана, израелската армија предупреди дека северниот дел на Газа, вклучително и градот Газа, останува „опасна борбена зона“. „За сопствена безбедност не се враќајте на север,“ порача портпаролот на ИДФ Авихај Адраи. Војската и понатаму изведува воздушни напади против цели кои ги смета за закана.
Притисок од семејствата на заложниците
Во Тел Авив, семејствата на заложниците најавија масовни протести во „Плоштадот на заложниците“, повикувајќи на национално единство. „Ова се одлучувачки денови,“ порача Форумот на семејствата, кој инсистира владата да стори „сѐ што е можно“ за враќање на своите блиски.
Иако Нетанјаху гледа на одговорот на Хамас како неповолен, дипломатскиот притисок од Вашингтон, поддршката од ЕУ и посредничката улога на Египет создаваат ретка можност за прекин на огнот и потенцијален почеток на постконфликтна фаза во Газа. Но израелските власти стравуваат дека сложените услови и внатрешните противречности може повторно да ја заглават иницијативата.