Институционалната отпорност, економските притисоци и довербата на младите во ЕУ се клучните фактори што ги обликуваат перцепциите за безбедноста во Западен Балкан оваа година, покажува анкетата SecuriMeter 2025 на Регионалниот совет за соработка (RCC), претставена во вторникот на Безбедносната конференција во Белград.
Генералниот секретар на RCC, Амер Капетановиќ, рече дека централната порака од истражувањето е довербата во институциите. „Кога институциите испорачуваат, довербата расте. Кога реформите се видливи, расте и самодовербата. А кога европскиот пат е кредибилен, довербата се зголемува и дома,“ изјави тој.
Анкетата опфати повеќе од 6.000 испитаници и дава најдетална слика досега за тоа како граѓаните ги гледаат безбедноста, владеењето и стабилноста на нивните општества.
Граѓаните загрижени за корупцијата и институциите
Во сите шест економии на регионот, инфлацијата, трошоците за живот, корупцијата и перципираниот институционален пад се најчестите грижи. Податоците покажуваат дека:
-
Над 80% ја гледаат корупцијата како широко распространета;
-
Речиси еден од три смета дека институциите работат полошо отколку пред пет години;
-
27% размислуваат да се иселат.
RCC наведува дека овие резултати укажуваат на слабеење на економската и институционалната отпорност и зголемена несигурност за иднината.
Изведбата на институциите го одредува нивото на доверба
Економетрискиот модел на SecuriMeter покажува дека подобро перципираната институционална изведба ја зголемува довербата за 10%, додека пониската перцепција на корупција ја зголемува за 9%.
Парламентите, владите и судството остануваат меѓу институциите со најниска доверба, а ЕУ, приватниот сектор и религиозните организации уживаат повисоки нивоа на поддршка.
„Граѓаните испраќаат јасен сигнал: довербата не се гради со политички пораки, туку со транспарентност, правичност и ефикасна испорака на услуги,“ се наведува во извештајот.
Младите на возраст 18–24 години покажуваат највисоко ниво доверба во институциите, особено во ЕУ. Според моделот, граѓаните кои ѝ веруваат на ЕУ имаат 37% поголема веројатност да им веруваат и на домашните институции.
RCC наведува дека европската интеграција е и политички и психолошки процес кој ги обликува очекувањата, надежта и довербата во иднината.
Панел дискусија и регионални безбедносни предизвици
Презентацијата ја водеше Анер Зуковиќ, висок експерт за безбедност во RCC, а следеше панел-дискусија со универзитетски професори и аналитичари од регионот, фокусирана на економските притисоци, демократското владеење, сајбер-безбедноста и перспективата на младите.
Капетановиќ претходно ја посети канцеларијата на SEESAC во Белград, каде со раководителката Бојана Балон разговараше за контролата на мало и лесно оружје и родовата еднаквост. Тој ја пофали долгогодишната соработка како пример за успешни регионални иницијативи.