Косово во недела одржува предвремени парламентарни избори по месеци политички ќорсокак што ја остави земјата под привремена влада, предводена од премиерот Албин Курти и неговото движење „Самоопределување“.
Партијата на Курти, која победи на изборите во февруари со околу 42% од гласовите, двапати не успеа да формира влада поради недостиг на коалициски партнери, што доведе до распишување нови избори.
На изборите учествуваат 24 политички партии и коалиции, со повеќе од 1.000 кандидати кои се натпреваруваат за 120 места во парламентот. За формирање влада потребно е мнозинство од најмалку 61 пратеник.
„Самоопределување“ соопшти дека има за цел да освои повеќе од 50% од гласовите за да избегне постизборни коалиции. Главните ривалски партии – Демократската партија на Косово (ПДК), Демократската лига на Косово (ЛДК) и Алијансата за иднината на Косово (ААК) – настојуваат да спречат формирање уште една влада предводена од Курти, иако не е јасно дали ќе соработуваат меѓусебно.
За разлика од кампањата во февруари, аналитичарите забележуваат помек тон на „Самоопределување“ кон медиумите и политичките противници.
„Оваа промена е директно поврзана со потребата од коалиции“, изјави Доника Емини, виша истражувачка во Групата за советување на политиките на Балканот во Европа (БиЕПАГ), за Радио Слободна Европа. „Поумерен пристап може да го олесни постизборното сојузништво.“
Политичкиот аналитичар Артан Мухаџири оцени дека сè ќе зависи од изборниот резултат. „Ако ‘Самоопределување’ постигне силен резултат, можно е повторно да се врати на поостра реторика“, изјави тој.
Буџетска неизвесност
Политичката блокада резултираше и со недонесување на државниот буџет за следната година, што ја зголеми загриженоста за институционална парализа и финансиски ризици. Косово ќе функционира со привремено финансирање во првите два месеца од 2026 година, користејќи една дванаесеттина од овогодишниот буџет месечно.
Продолжената политичка неизвесност, според аналитичарите, го доведува во прашање и пристапот до средства од Планот за раст на Европската унија, како и проекти поддржани од Светската банка, кои бараат ратификација на клучни закони.
Односи со меѓународните партнери
Годината беше обележана и со затегнати односи со западните партнери, поради потезите на привремената влада во северно Косово, каде живее мнозинско српско население. Властите затворија неколку институции што функционираат според српскиот систем, што САД и ЕУ го оценија како некоординирано.
Во септември, Соединетите Американски Држави соопштија дека го прекинуваат стратешкиот дијалог со Косово, наведувајќи загриженост дека активностите на привремената влада ги зголемиле тензиите и нестабилноста.
Американската амбасада соопшти дека по изборите ќе се стреми кон тесна соработка со новата влада. Курти, пак, изјави дека односите со Вашингтон „никогаш не биле подобри“, оценка што аналитичарите ја оспоруваат.
Гласачи и влогови
Право на глас имаат повеќе од 2 милиони граѓани, вклучувајќи ја и дијаспората. Гласачите од странство можеа да гласаат по пошта или лично во дипломатските претставништва на 27 декември.
Излезноста на изборите во февруари изнесуваше околу 46%, во споредба со повеќе од 48% на изборите во 2021 година. Аналитичарите очекуваат дека празничниот период би можел да ја зголеми излезноста овојпат.
Од исходот на изборите ќе зависи дали Косово ќе успее да ја надмине политичката блокада или ќе се соочи со нов круг институционална неизвесност.