Масовните протести што оваа недела го преплавија центарот на Софија го отворија прашањето колку е стабилноста на бугарската влада на премиерот Росен Желязков во момент кога земјата се подготвува да ја воведе европската валута на 1 јануари 2026 година.
Десетици илјади демонстранти излегоа на улиците во најголемиот бран анти-владини собири во последните години, обединувајќи се околу противењето на нацрт-буџетот за 2026 година, кој предвидуваше повисоки даноци на дивиденди и зголемени социјални придонеси. Но барањата брзо се проширија кон повикувања за оставка и пораки против корупцијата, тема што со години доминира во политичкиот дискурс на најсиромашната членка на Европската унија.
Гнев поттикнат од буџетот, но вкоренет во недоверба
Иако владата вети дека ќе го повлече предлог-буџетот по избувнувањето на протестите минатата недела, тоа не беше доволно да го смири револтот. Многу демонстранти велат дека документот бил туркан „на сила“, без доволна расправа, што ја рефлектира пошироката перцепција дека владата не е транспарентна.
Бугарија е рангирана како најкорумпирана земја во ЕУ според Индексот за перцепција на корупција на „Транспаренси интернешнл“. За многу млади луѓе – видливо присутни на протестите – тоа е симбол на застојот во реформите и недостигот од доверба во институциите.
Судири на маргините, повици за избори
Додека главниот протест помина мирно, до судири дојде доцна вечерта кога групи демонстранти фрлаа камења и шишиња кон полицијата и запалија контејнери за отпад. Полицијата уапси најмалку 10 лица, а двајца службеници беа повредени.
Претседателот Румен Радев повика на смирување, но и повторно ја отвори темата за предвремени избори. „Патот напред е единствен: оставка и нов мандат од граѓаните,“ напиша тој на Фејсбук.
Економски ризици за земја што влегува во еврозоната
Протестите се случуваат во чувствителен момент за Бугарија, која се подготвува за влез во еврозоната за помалку од еден месец. Европската централна банка предупреди дека инфлацијата може да скокне поради транзицијата кон еврото, што дополнително ја влошува загриженоста околу јавната потрошувачка и даночните политики.
Критичарите велат дека планираното зголемување на трошоците и придонесите може да го забави растот и да го намали интересот за инвестиции во економија што и онака се бори со ниски плати, одлив на млади и хронична нестабилност.
Малцинска коалиција под притисок
Владата, составена од малцинска коалиција на ГЕРБ, Бугарската социјалистичка партија и движењето „Има таков народ“, веќе се соочуваше со тешкотии во обезбедување стабилно мнозинство. Протестите го зголемуваат притисокот врз Желјазков да покаже дека може да испорача реформи и да му обезбеди кредибилитет на процесот на усвојување на еврото.
Доколку јавниот гнев продолжи, аналитичарите предупредуваат дека политичката турбуленција би можела да ја наруши агендата на Софија пред европските партнери и да ја одложи буџетската консолидација што Брисел ја бара со години.