Социјалдемократскиот сојуз на Македонија (СДСМ) влегува во внатрепартиски Конгрес закажан за 24 јануари во атмосфера на длабоки поделби, јавни меѓусебни обвинувања и неизвесност околу иднината на партијата, по изборниот пораз и заминувањето во опозиција.
Иако формално станува збор за процес на консолидација и потврда на лидерството на Венко Филипче, политичките случувања во изминатите недели укажуваат дека партијата се соочува со поширока криза на доверба, влијание и внатрешна кохезија.
Јавни пукнатини по изборниот пораз
Тензиите во СДСМ излегоа на површина по одлуката на поранешната министерка за одбрана Славјанка Петровска да се повлече од трката за лидер и јавно да оцени дека СДСМ е „заробена партија“. Изјавата отвори простор за низа критики од поранешни и актуелни функционери, кои со години ретко јавно настапуваа против партиското раководство.
Поранешниот директор на ТИРЗ, Јован Деспотовски, изјави дека СДСМ „имал и подобри лидери“, додека поранешниот градоначалник на Скопје, Петре Шилегов, јавно го повика Филипче да избере меѓу „партија или личен бизнис“, алудирајќи на судир на приоритети.
Во меѓувреме, поранешниот градоначалник на Струмица, Костадин Костадинов, соопшти дека го замрзнува членството во партијата, што дополнително ја засили перцепцијата за внатрешна дезинтеграција.
Филипче меѓу поддршката и отпорот
Филипче, кој беше избран за лидер со поддршка од значаен дел од членството и локалните организации, првично беше перцепиран како фигура што може да донесе умерен тон и стабилизација по турбулентниот период. Наместо простор за реформи, тој се соочува со континуирана потреба да се брани од критики од сопартијци и поранешни сојузници.
Политички аналитичари оценуваат дека проблемот не лежи во формалната поддршка, туку во фактот што секоја јавна дебата отвора нов фронт на незадоволство, без јасен механизам за внатрешно решавање на конфликтите.
Фракции, не идеологија
Набљудувачите посочуваат дека актуелните судири во СДСМ не се идеолошки, туку претставуваат класична борба за влијание и позиционирање во опозиција. Старите фракции, според нив, ја гледаат кризата како можност за враќање на изгубени позиции, додека дел од актерите калкулираат со појава на „трета опција“ по Конгресот.
Во таква средина, повиците за „обединување“ звучат декларативно, додека практичните чекори за надминување на поделбите остануваат ограничени.
Ризик за опозициската улога
За пошироката јавност, состојбата во СДСМ остава впечаток на партија што се соочува повеќе со внатрешни конфликти отколку со артикулирање на алтернатива кон власта. Аналитичарите предупредуваат дека опозиција која е фокусирана на сопствени пресметки ризикува да ја загуби политичката релевантност.
Во тој контекст, владејачката ВМРО-ДПМНЕ засега нема потреба од активна конфронтација, додека најголемата опозициска партија се обидува да го стабилизира сопствениот ред.
Конгресот како пресвртна точка
Прашањето, според аналитичарите, не е само дали Филипче ќе ја задржи лидерската позиција, туку дали СДСМ ќе излезе од Конгресот како функционална и обединета организација.
Доколку тензиите продолжат и по 24 јануари, постои ризик партијата формално да добие победник, но политички да остане ослабена.
Како што забележуваат набљудувачите, СДСМ може да преживее изборни порази – но подолг период на внатрешно самоуништување би можел да се покаже како посериозен предизвик.