Западниот Балкан се соочува со фундаментален политички избор меѓу „останување заробен во минатото“ и движење кон заедничка иднина во Европската Унија, изјави претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта по самитот ЕУ–Западен Балкан во Брисел.
„Покрај техничките детали на процесот, станува збор за јасен политички избор – меѓу поделба или помирување и соработка, кои се самите столбови на Европската Унија“, рече Кошта во писмена изјава по завршувањето на самитот.
Тој оцени дека процесот на проширување сега се движи побрзо отколку во изминатите 15 години и повика земјите од регионот да ја искористат оваа можност. Проширувањето, според него, е процес базиран на заслуги, а не трка меѓу кандидатите.
„Оние што напредуваат побрзо не треба да бидат попречени од оние што заостануваат. Напротив, тие треба да го постават темпото и да бидат инспирација за останатите“, рече Кошта.
Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, изјави дека „за првпат по повеќе од една деценија, проширувањето стана реална можност“, пофалувајќи го „импресивниот напредок“ на Црна Гора и Албанија.
Напредок во регионот
Кошта ги спомена сите земји од Западен Балкан, освен Србија, чиј претседател Александар Вучиќ одлучи да не присуствува на самитот. Причините за неговото отсуство „не беа веднаш јасни“, објави германската агенција ДПА.
Тој го истакна забрзаниот напредок на Црна Гора и Албанија, изразувајќи надеж дека Северна Македонија ќе оствари „вистински напредок“ во 2026 година. За Босна и Херцеговина, Кошта рече дека усвојувањето на реформската агенда годинава е клучен чекор за пристап до Планот за раст на ЕУ.
Во однос на Косово, тој ги поздрави чекорите за градење доверба меѓу заедниците, оценувајќи дека претстојните парламентарни избори ќе бидат важен момент за консолидирање на реформите и за европската интеграција.
Геостратешка инвестиција
Лидерите на ЕУ и пет земји од Западен Балкан – Албанија, Босна и Херцеговина, Црна Гора, Северна Македонија и Косово – се согласија да ги зајакнат врските, наведува ДПА, во услови на руската војна во Украина и растечките геополитички предизвици.
„Проширувањето е геостратешка инвестиција во мир, безбедност, стабилност и просперитет“, се наведува во заедничката декларација. Во неа се истакнува дека земјите кандидати мора да ги засилат реформските напори, додека ЕУ паралелно треба да ги зајакне сопствените внатрешни темели.
Црна Гора и Албанија во преднина
Црна Гора останува фаворит за членство, според последниот извештај на Европската комисија, и би можела да ги заврши пристапните преговори до крајот на 2026 година доколку го одржи сегашното темпо на реформи. Албанија, според Комисијата, би можела да биде подготвена да ги заврши преговорите до крајот на 2027 година.
„Патот пред нас нема да биде лесен – некои реформи ќе бидат тешки, но ќе се исплатат“, рече Кошта, додавајќи дека верува оти партнерите од Западен Балкан се посветени на исполнување на целите.
Следниот самит меѓу лидерите на ЕУ и Западниот Балкан е закажан за јуни, во Црна Гора.