Употребата на руската хиперсонична балистичка ракета со среден дострел „Орешник“ во последните напади врз Украина ја прошири загриженоста далеку над бојното поле, отворајќи прашања за пошироките безбедносни последици за Европа и НАТО, оценуваат аналитичари за британски медиуми.
Нуклеарно-способната ракета беше истрелана кон западноукраинскиот град Лавов на 8 јануари, како дел од интензивен ноќен напад во кој Русија употреби вкупно 278 ракети и дронови врз цели во западна, централна и југоисточна Украина, соопштија украинските власти.
Иако штетата од ударот со „Орешник“ во Лавов била ограничена главно на работилница на државно претпријатие, аналитичарите велат дека значењето на нападот лежи повеќе во пораката отколку во предизвиканата материјална штета.
Со пријавен дострел до 5.500 километри, „Орешник“ теоретски става голем дел од Европа во својот дофат. Дополнителна закана претставува и неговата брзина, проценета на Мах 10 до 11, што значително го намалува времето за детекција и пресретнување од страна на противракетните системи.
Кралскиот институт за обединети служби (RUSI) претходно процени дека балистичка ракета со среден дострел, која се движи со Мах 10, би можела да стигне до Велика Британија за околу 10 минути доколку биде лансирана од западна Русија.
Украина во минатото постигнуваше стапки на пресретнување од околу 80%, но до крајот на 2025 година тие се намалија на 54%, покажуваат официјални податоци. Хиперсоничните балистички ракети се дизајнирани токму за дополнително да ги намалат тие стапки, велат експертите.
Некои одбранбени аналитичари се скептични околу тврдењата на рускиот претседател Владимир Путин дека „Орешник“ претставува целосно нов систем, наведувајќи дека ракетата можеби е модифицирана верзија на постојниот систем РС-26 „Рубеж“.
Сепак, украинскиот министер за надворешни работи Андриј Сибиха ја опиша ракетата како „сериозна закана“ за европската безбедност, истакнувајќи дека ударот во Лавов бил извршен на околу 65 километри од полската граница.
Полска веќе беше изложена на зголемени безбедносни тензии, откако руски дронови навлегоа во нејзиниот воздушен простор во септември 2025 година. Последниот напад ја приближува употребата на „Орешник“ поблиску до територијата на НАТО отколку претходниот удар во ноември 2024 година, кога цел беше градот Днипро во централна Украина.
Првичните проценки укажуваат дека, како и при претходната употреба, ракетата можеби носела инертни, неексплозивни боеви глави, што ја ограничило непосредната разорна моќ. Но експертите нагласуваат дека демонстрацијата на брзината, дострелот и способноста за пробивање одбрана е главната цел на Москва.
Времето на лансирањето е особено значајно поради неодамнешните измени во руската доктрина за нуклеарно одвраќање и намалувањето на прагот за нуклеарен одговор.
Нападот следува и по предупредувањата од Москва дека секое британско или француско воено присуство во Украина, во рамки на можен мировен договор, би се сметало за легитимна цел.
Со оглед на тоа што „Орешник“ се смета за способен да уништува и зацврстени подземни цели, аналитичарите предупредуваат дека ризиците за украинската и НАТО-инфраструктурата не може да се игнорираат.
Иако последниот удар не претставува непосредна воена закана за НАТО, тој ја зголемува стратешката напнатост, ги открива слабостите во западните противракетни системи и ги принудува сојузниците да размислуваат за најлошите можни сценарија, заклучуваат експертите.