Русија во петокот соопшти дека истрелала ракета од типот „Орешник“ кон Украина. Подолу следуваат клучните информации за ова оружје.
ШТО Е „ОРЕШНИК“?
„Орешник“ (што значи „леска“) е хиперсонична балистичка ракета со среден дострел, која Русија досега ја употребила само еднаш против Украина – во ноември 2024 година.
ШТО ЈА ПРАВИ ПОСЕБНА?
Експертите велат дека клучната новина кај „Орешник“ е способноста да носи повеќе боеви глави кои можат истовремено да погодат различни цели – карактеристика што обично се поврзува со интерконтинентални балистички ракети (ICBM).
Ракетата е базирана на системот РС-26 „Рубеж“, кој Русија првично го развивала како интерконтинентална ракета. Како и многу други руски вооружени системи, таа може да носи нуклеарни и конвенционални боеви глави, иако нема индикации дека во последниот напад била користена нуклеарна компонента.
Украина соопшти дека ракетата летала со брзина од околу 13.000 километри на час.
Рускиот претседател Владимир Путин тврди дека „Орешник“ е невозможно да се пресретне и дека, дури и со конвенционална бојева глава, има разорна моќ споредлива со нуклеарно оружје. Некои западни експерти ги оценуваат овие тврдења како претерани.
Во декември 2024 година, американски официјален претставник изјави дека оружјето не се смета за фактор што ја менува рамнотежата на бојното поле, нарекувајќи го експериментално и наведувајќи дека Русија веројатно располага со мал број вакви ракети.
Од 2024 година, Русија го стави „Орешник“ во сериско производство и го испорача и на својот сојузник Белорусија.
КАКОВ БЕШЕ ЕФЕКТОТ ОД НАПАДОТ?
Разорниот ефект бил ограничен, бидејќи ракетата, како и при претходната употреба во 2024 година, била опремена со инертни, неексплозивни боеви глави, изјави висок украински функционер за Reuters.
Според истиот извор, цел била државна компанија во западниот град Лавов, при што биле забележани „помали пробивања на бетонски конструкции“ и кратери во околината.
ЗОШТО СЕ КОРИСТАТ ИНЕРТНИ БОЕВИ ГЛАВИ?
Безбедносните експерти оценуваат дека целта на Москва не била масовно уништување, туку испраќање предупредувачки сигнал во чувствителен момент од војната – дека Русија располага со моќна, нуклеарно-способна хиперсонична ракета која може да се употреби против Украина или европска членка на НАТО.
ЗОШТО ТОКМУ СЕГА?
Русија соопшти дека лансирањето било одговор на, како што тврди Москва, обид за украински напад со дронови на 29 декември врз една од резиденциите на Путин во северна Русија. Украина ги негираше тврдењата, велејќи дека таков напад не се случил.
Европските сојузници на Киев оценија дека Москва се обидува да ги заплаши и да ги одврати од поддршката за Украина. Русија остро реагираше и на најавите од Велика Британија и Франција за евентуално распоредување трупи за заштита на Украина во случај на прекин на огнот, предупредувајќи дека таквите сили би биле легитимни цели.
Некои политички аналитичари додаваат дека Москва можеби сака да ја демонстрира својата воена моќ по низата удари врз нејзиниот меѓународен престиж од почетокот на годината, вклучително и соборувањето на нејзиниот сојузник, венецуелскиот претседател Николас Мадуро, како и заплената на руски танкер од страна на САД во Северниот Атлантик.
ДАЛИ СЕ МОЖНИ НОВИ ЛАНСИРАЊА?
Експертите проценуваат дека Русија располага со ограничени резерви од новата ракета и дека ќе ја користи ретко, што значи дека би можела да се воздржи од нови лансирања доколку оцени дека пораката до Западот е разбрана.