Американскиот претседател Доналд Трамп во вторникот се закани дека ќе воведе царини од 200% за француските вина и шампањ, откако францускиот претседател Емануел Макрон, според медиумски извештаи, одбил да се приклучи на неговиот нов „Одбор за мир“ за Газа.
Зборувајќи со новинарите во Мајами, Трамп го минимизираше влијанието на Макрон и порача дека ќе користи трговски мерки како средство за политички притисок. „Ќе има последици“, рече тој, без да прецизира кога би стапиле во сила евентуалните царини.
Заканата доаѓа во момент на растечки тензии меѓу САД и европските сојузници, откако Трамп паралелно ја заостри реториката околу своите планови за преземање контрола врз Гренланд – полуавтономна територија во рамките на Кралството Данска.
Гренланд и трговските притисоци
Трамп повтори дека воведувањето царини кон европските земји што се спротивставуваат на неговата иницијатива за Гренланд е „неизбежно“, додавајќи дека европските лидери „нема многу да се спротивстават“. Тој изјави дека од 1 февруари ќе воведе царина од 10% за „сите стоки“ што пристигнуваат во САД од Обединетото Кралство, со зголемување на 25% од 1 јуни, доколку не се постигне договор за купување на Гренланд од Данска.
Истите мерки, според Трамп, би важеле и за Данска, Норвешка, Шведска, Франција, Германија, Холандија и Финска – сите членки на НАТО.
„Ќе го сторам тоа, 100%“, изјави Трамп за NBC News, кога беше прашан дали навистина ќе ги спроведе царините. На прашањето дали би употребил сила за преземање на територијата, тој одговори со „без коментар“.
Европска реакција
Европските лидери остро реагираа на заканите. Данскиот министер за надворешни работи Ларс Леке Расмусен порача дека „не може со закани да се дојде до сопственост на Гренланд“ и предупреди дека постојат „црвени линии што не смеат да се преминат“.
Британската министерка за надворешни работи Ивет Купер изјави дека иднината на Гренланд е прашање „за Гренланѓаните и Данците“, додека германскиот канцелар Фридрих Мерц оцени дека царините „не носат корист никому“ и изрази надеж за разговори со Трамп на Светскиот економски форум во Давос.
Европската унија најави итен самит во Брисел, на кој лидерите ќе разговараат за можниот одговор на американските мерки. Високата претставничка за надворшна политика Каја Калас изјави дека ЕУ „нема интерес да започне конфликт“, но ќе ги заштити своите интереси. „Суверенитетот не е предмет на трговија“, рече таа.
НАТО и безбедносни импликации
Данска предупреди дека евентуална американска воена акција во Гренланд би можела сериозно да го поткопа НАТО. Во меѓувреме, Северноамериканската команда за воздушна одбрана (НОРАД) соопшти дека повеќе авиони се упатени кон вселенската база Питуфик во Гренланд, наведувајќи дека станува збор за рутинска, однапред планирана операција координирана со Данска и властите во Гренланд.
Пошироки последици
Трговските закани на Трамп предизвикаа загриженост кај европските извозници, особено во Франција, каде што винската индустрија е значаен економски сектор. Аналитичарите предупредуваат дека евентуалните царини од 200% би можеле драматично да ја намалат конкурентноста на француските вина на американскиот пазар и да доведат до поширок трговски спор меѓу САД и ЕУ.
Француското претседателство засега не даде официјален коментар за заканите на Трамп, ниту за наводното одбивање на Макрон да се приклучи на „Одборот за мир“ за Газа.