Одлуката за куќен притвор за поранешниот вицепремиер Артан Груби повторно ја отвори дебатата за тоа како Северна Македонија се справува со високи функционери кои стануваат недостапни за органите на прогонот и каква е досегашната практика со екстрадициите.
Опозициската СДСМ ја оцени мерката како доказ за политички договор меѓу ВМРО-ДПМНЕ и ДУИ, додека власта ги отфрла ваквите тврдења. Случајот ја става во фокус пошироката слика – колку државата била успешна во враќање на лица кои избегале од правдата.
Еден од најпознатите случаи е поранешниот премиер Никола Груевски, кој во 2018 година избега во Унгарија пред издржување на затворска казна и доби азил. И покрај барањата за екстрадиција, тој останува недостапен за македонските власти.
Поранешните припадници на УБК, Горан Грујовски и Никола Бошковски, обвинети во предметите „Тврдина“ и „Таргет“ на поранешното Специјално јавно обвинителство, избегаа во Грција по изрекувањето притвор. Грчките судови ги одбија барањата за нивна екстрадиција и тие останаа во Грција.
Во Србија речиси две децении престојуваше поранешниот директор на Царинската управа Драган Даравелски, кој има и српско државјанство, што дополнително ја комплицира постапката за екстрадиција.
Во Бугарија подолг период престојуваше поранешниот министер за здравство Владо Димов, кој има и бугарско државјанство, а се врати во земјата по повлекувањето на обвиненијата. Таму сè уште е поранешниот стечаен управник Владимир Тамбурковски.
Постојат и случаи на успешни екстрадиции. Новинарот Зоран Божиновски беше испорачан од Србија во рамки на случајот „Шпион“, а Зоран Даневски беше уапсен во Бугарија и екстрадиран во земјата по пресуда за финансиски малверзации.
Искуството покажува дека исходот најчесто зависи од државјанството на осомничените, билатералните договори и одлуките на странските судови. Во таков контекст, случајот со Груби – кој по повеќе од една година отсуство се врати во земјата и се соочува со поблага мерка – дополнително ја засилува јавната дебата за конзистентноста и ефикасноста на правосудниот систем.
Без оглед на политичките обвинувања, прашањето што останува е дали институциите имаат јасен и еднаков пристап кон сите случаи или секој предмет станува посебна правна и политичка битка со неизвесен исход.