Новиот врховен лидер на Иран, ајатолах Мојтаба Хамнеи, во својата прва порака до јавноста изјави дека стратешкиот Ормуски теснец ќе остане затворен како „средство за притисок“, додека Техеран продолжува со напади врз цели во регионот поврзани со американското воено присуство.
Пораката беше прочитана на иранската државна телевизија, неколку дена откако Хамнеи ја презеде функцијата, а тој досега не се појавил во јавност.
Хамнеи изјави дека Иран ги таргетира соседните земји поради американските воени бази на нивна територија и предупреди дека тие бази треба да бидат затворени или ќе останат цели на напади.
„Ормускиот теснец ќе остане затворен како средство за притисок“, се наведува во пораката.
Тој исто така порача дека Иран ќе бара „компензација од непријателот“ за штетите од американско-израелските напади.
„Ако не можеме да добиеме компензација, ќе ги уништиме нивните имоти колку што тие ги уништија нашите“, се наведува во пораката.
Историски шок на пазарот на нафта
Меѓународната агенција за енергија (IEA) предупреди дека светот се соочува со „најголемото нарушување на снабдувањето во историјата на глобалниот нафтен пазар“, додека Иран ги засилува нападите врз бродови и енергетска инфраструктура во регионот.
Американскиот министер за енергетика Крис Рајт изјави дека американската морнарица сè уште не е подготвена да обезбеди конвои за бродовите низ Ормускиот теснец, но додаде дека отворањето на рутата останува клучна цел.
„Ормускиот теснец мора да биде и ќе биде повторно отворен“, изјави Рајт.
Американскиот претседател Доналд Трамп ги минимизираше стравувањата од растот на цените на енергијата, велејќи дека САД профитираат кога цените на нафтата растат.
„Соединетите Држави се најголемиот производител на нафта во светот, па кога цените растат, ние заработуваме многу пари“, напиша Трамп на социјалната мрежа Truth Social.
Тој додаде дека главната цел на конфликтот е да се спречи Иран да развие нуклеарно оружје.
Израелскиот министер за одбрана му нареди на воениот врв да се подготви за проширување на операциите против Хезболах во Либан.
Израелската армија издаде нова наредба за евакуација на населението од јужниот дел на Либан, со што речиси двојно се проширува зоната што цивилите треба да ја напуштат.
Според либанските власти, околу 800.000 луѓе се веќе раселени поради обновените борби.
САД: Нема знаци за колапс на иранскиот режим
Американските разузнавачки служби не гледаат знаци дека иранскиот режим е блиску до колапс, и покрај интензивната американско-израелска воена кампања, изјавија извори запознаени со проценките.
Според тие анализи, воздушните напади уништиле дел од иранските ракетни и воени капацитети и ликвидирале високи функционери, но досега не ја загрозиле сериозно контролата на режимот врз власта.
Регионални закани и енергетски ризици
Иранскиот безбедносен функционер Али Лариџани предупреди дека целиот регион може да „потоне во темнина“ ако САД ги нападнат иранските електроенергетски капацитети.
Во меѓувреме, експерти предупредуваат дека затворањето на Ормускиот теснец веќе создава сериозни глобални економски последици.
Според претставници од аграрниот сектор во САД, блокадата на поморскиот коридор ја зголемила цената на клучни ѓубрива и енергенси, со поскапување на уреата за околу 50%, а во некои региони и до 100%.
Аналитичарите предупредуваат дека прекин на огнот ќе биде можен само ако и Вашингтон и Техеран се согласат на директни разговори.
„Потребни се две страни за договор. Не може само една страна да прогласи прекин на огнот“, изјави аналитичарката Ели Геранмаје од Европскиот совет за надворешни односи.
Таа додаде дека ескалацијата веќе ја претворила кризата во регионална војна, што ќе го направи дипломатското решение многу потешко.