Поранешниот претседател на Северна Македонија, Стево Пендаровски, предупреди дека е ризично земјата „слепо“ да ја следи надворешната политика на САД, оценувајќи дека неодамнешната американско-израелска воена интервенција против Иран претставува една од најлошо подготвените американски операции во последниот век.
Во интервју за БИРН, Пендаровски – универзитетски професор и поранешен шеф на државата – изјави дека интервенцијата е геополитички преседан, бидејќи Вашингтон за првпат ги заобиколил своите НАТО-сојузници при донесување одлука за воена акција.
„Освен што војната со Иран е непотребна, таа е и најлошо подготвената американска интервенција во последниве 100 години“, рече Пендаровски. „Првпат во изминатиот век Америка ги заобиколува партнерите од НАТО.“
Според него, однесувањето на САД под администрацијата на претседателот Доналд Трамп станало тешко предвидливо.
„Ние сега практично ја имаме најсилната држава на светот, чие однесување не можеме да го предвидиме“, рече тој.
Нема директна закана за Македонија
Ескалацијата на конфликтот меѓу САД, Израел и Иран предизвика стравувања за можни последици во Европа, додека цените на нафтата и гасот растат, а во Северна Македонија беа забележани гужви на бензинските пумпи.
Сепак, Пендаровски смета дека нема директна безбедносна закана за земјата.
„Немаме иманентна опасност на наша територија“, рече тој, додавајќи дека ракетниот арсенал на Иран не може прецизно да достигне до македонска територија.
Според неговите проценки, доколку конфликтот се прошири, потенцијално ранливи точки во регионот би можеле да бидат американската воена база Бондстил во Косово и локација на јадранскиот брег во близина на Драч, каде што, како што рече, се наоѓаат илјадници ирански опозиционери.
„Хаотична“ интервенција
Пендаровски ја оцени американската интервенција како лошо подготвена и со нејасни цели.
Тој посочи дека во првите часови од операцијата американските власти испраќале различни пораки – прво зборувале за промена на режимот во Техеран, а потоа за уништување на нуклеарните капацитети.
„Фактот што одредени активности за поттикнување внатрешно незадоволство во Иран се случија дури по почетокот на нападот е доказ за хаотичноста на интервенцијата“, рече тој.
Пендаровски оцени дека Иран, како држава со долга историска и цивилизациска традиција, има тенденција да се консолидира во време на надворешна закана, наместо да се распадне како што се случи со некои блискоисточни држави.
Критики за македонската дипломатија
Поранешниот претседател ја критикуваше и македонската дипломатија за брзата поддршка на американската воена акција.
„Кога е очигледно дека во истата алијанса има два пола што не се согласуваат, мала држава не смее да го избере само едниот“, рече тој.
Според него, ваквиот пристап може да биде ризичен за земја која се стреми кон членство во Европската унија и економски е силно поврзана со европскиот пазар.
Скептицизам за „брз влез“ во ЕУ
Пендаровски ја отфрли како нереална и идејата што неодамна ја спомена премиерот Христијан Мицкоски – за можност земјите од Западен Балкан да влезат во ЕУ без право на вето во почетната фаза.
„Тоа е апсолутна небулоза“, рече тој. „Такво нешто е невозможно без промена на фундаменталните документи на ЕУ, а за тоа мора да се согласат сите членки.“
Според него, идејата не доаѓа од Брисел и нема поддршка од големите земји членки.
„Тоа е детски начин на резонирање во политиката – и домашна и меѓународна“, додаде Пендаровски. „Такво нешто нема да се случи.“