Србија купила кинески суперсонични балистички ракети, потврди српскиот претседател Александар Вучиќ, откако на интернет се појавија фотографии на кои се гледаат српски борбени авиони со ново вооружување. Ова, предизвика реакции од соседна Хрватска и дополнително внимание кон растечката воена соработка на Белград со Кина.
Ракетите, означени како CM-400, ја прават Србија првата европска држава за која се знае дека го поседува овој систем и втора во светот по Pakistan.
Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ изјави дека Загреб ќе ги информира сојузниците во NATO за, како што рече, „новиот елемент во арсеналот на српската војска“. Српските власти, пак, велат дека оружјето служи како средство за одвраќање и дека Србија нема намера да напаѓа соседи.
Белград не откри колку ракети се купени ниту колку чинела набавката. Вучиќ изјави дека ракетите се „исклучително скапи“, додавајќи дека Србија добила мал попуст од Кина.
Загриженост во регионот
Воениот аналитичар Александар Радиќ вели дека ракетите претставуваат значително засилување на ударните способности на Србија.
„Овие системи имаат долг дострел и голема разорна моќ, далеку над она што досега го имаше српската војска“, рече тој.
Според достапните податоци, ракетите CM-400 можат да погодат цели на далечина до 400 километри, иако извозната верзија CM-400AKG – за која се претпоставува дека ја има Србија – има дострел од околу 250 километри. Во завршната фаза од летот ракетата може да достигне брзина од околу пет маха, што ја прави многу тешка за пресретнување.
Радиќ вели дека ваквите системи најчесто служат како средство за одвраќање, но нивното појавување може да отвори прашања во регионот, каде повеќето држави се членки на НАТО.
Србија, која е воено неутрална и опкружена со земји од алијансата, нема капацитет да води офанзивна војна против НАТО, додаде тој, оценувајќи дека ракетите имаат повеќе политички и психолошки ефект отколку реална воена примена.
Тензии со Хрватска
Хрватска беше првата држава во регионот што јавно реагираше на набавката. Пленковиќ рече дека не очекува ракетите да бидат употребени против соседите, но дека станува збор за сериозно оружје.
Хрватскиот министер за одбрана Иван Анушиќ претходно изјави дека се надева оти ракетите „ќе останат во магацин каде што им е местото“.
Во хрватските медиуми и на социјалните мрежи се отвори дискусија за дострелот на ракетите и дали тие би можеле да стигнат до хрватската престолнина, Загреб.
Вучиќ ги отфрли реакциите од Загреб, нагласувајќи дека Србија сама одлучува какво оружје ќе набавува.
Тој исто така изјави дека Белград се подготвува за можни безбедносни предизвици, обвинувајќи дека Albania, Хрватска и Kosovo создаваат безбедносна соработка која Србија ја гледа со сомнеж.
Трите страни потпишаа декларација за соработка во областа на одбраната и безбедноста во март 2025 година, што српските власти го оценија како потенцијална закана.
Продлабочување на воената соработка со Кина
Кина стана најголемиот снабдувач со оружје на Србија во последните години. Според податоците на Стокхолмскиот меѓународен институт за мировни истражувања (SIPRI), околу 61% од оружјето што Србија го увезла во последните пет години потекнува од Кина, додека 12% е од Франција и 7% од Русија.
Србија веќе користи кинески борбени дронови CH-92 и CH-95, како и противвоздушни системи FK-3 и HQ-17. Таа беше и првата европска држава што воведе кинески борбени дронови во оперативна употреба.
Потврдата за ракетите дојде откако на воен форум беа објавени фотографии на српски борбен авион Mikoyan MiG-29 кој носи ракета CM-400.
Вучиќ подоцна потврди дека српската армија успешно ја интегрирала кинеската ракета со руските борбени авиони што ги користи.
На фотографиите, според аналитичарите, се гледа и кинеска планирачка бомба LS-6, која може да погодува цели од далечина од околу 60 до 70 километри.
Притисок од ЕУ
Србија преговара за членство во Европската унија од 2014 година, но процесот е во застој и од 2021 година не е отворено ниту едно ново преговарачко поглавје.
Брисел повеќепати го повика Белград да ја усогласи својата надворешна и безбедносна политика со политиката на ЕУ, вклучително и да ја намали воената соработка со Кина.
Според Радиќ, балансирањето на Србија меѓу Истокот и Западот станува сè потешко додека земјата истовремено се стреми кон членство во ЕУ и ја продлабочува соработката со Пекинг.
„Европската унија инсистира на усогласување во надворешната и безбедносната политика. Тоа создава судир меѓу амбицијата на Србија да се приближи до Европа и желбата да поседува офанзивни воени капацитети од кинеско потекло“, рече тој.