Стабилноста на Балканот сè повеќе зависи од реална моќ и политичка решителност, а Турција има клучна улога во услови на ограничено влијание на Европската унија и САД, оценува Егемен Баѓиш во анализа објавена по Анталискиот дипломатски форум.
„Во денешниот свет не е доволно да бидете во право. Без моќ, капацитет и стратешка решителност, дури и најлегитимните позиции не даваат резултати“, наведува Баѓиш, додавајќи дека правилата во меѓународната политика важат само кога се поддржани со сила.
Тој истакнува дека суверенитетот во 21 век не е само политички, туку и технолошки, економски и воен, а државите што не ги развиваат овие капацитети ризикуваат да останат на маргините.
ЕУ инвестира, но напредокот е ограничен
Според Баѓиш, Европската унија со години вложува средства и нуди перспектива за членство на Балканот, но резултатите остануваат ограничени.
„Проблемот не е во недостиг на финансии, туку во недостиг на политичка волја“, наведува тој.
Тој додава дека проширувањето на ЕУ останува најверодостојниот пат кон траен мир, но „заморот од проширување“ и внатрешните поделби ја намалиле трансформативната моќ на Унијата.
Во регионот и понатаму постојат сериозни предизвици, вклучувајќи институционална кревкост во Босна и Херцеговина, нерешени тензии меѓу Косово и Србија и раст на националистичката реторика.
Стратешки вакуум и улогата на Турција
Баѓиш предупредува дека намаленото ангажирање на САД и бавниот одговор на ЕУ создаваат геополитички вакуум.
„Во геополитиката вакуумите не остануваат празни долго. Кога кредибилните актери се двоумат, други влегуваат – а не сите придонесуваат за стабилност“, пишува тој.
Во тој контекст, Турција се позиционира како „неопходен и стабилизирачки актер“, со пристап базиран на дијалог, партнерство и превенција.
Ангажманот на Турција, според него, се одвива преку инвестиции, дипломатија, развојна соработка и историски врски со регионот, при што Анкара одржува канали со сите страни.
Балканот како геостратешка точка
Баѓиш нагласува дека Балканот повеќе не е периферија, туку клучна точка каде се пресекуваат безбедноста, енергијата, миграцијата и политичката стабилност.
„Ако не сте на масата, може да се најдете на менито“, наведува тој, алудирајќи на потребата од активна улога во меѓународните процеси.
Според него, ниту една одржлива стратегија за регионот не може да се изгради без Турција.
„Стабилноста не зависи само од намерите, туку од актерите кои имаат капацитет да ја обезбедат“, заклучува Баѓиш.