Војната меѓу САД и Иран во 2026 година повторно ја стави глобалната енергетска безбедност под силен притисок, оживувајќи лекции од Суезката криза во 1956 година, кога контролата врз клучен морски премин ја наруши економската стабилност во Европа, пишува Форбс.
Тогаш, Египет под водство на Гамал Абдел Насер го национализираше Суезкиот канал – преку кој минуваа околу две третини од европските нафтени испораки – предизвикувајќи воена интервенција од Велика Британија, Франција и Израел. Како одговор, каналот беше блокиран со потопени бродови, што доведе до скок на цените и рационализација на горивото низ Европа.
Денес, слична логика се повторува во Ормускиот теснец – критичен коридор низ кој поминуваат околу 20% од светските испораки на нафта и гас.
Иран, преку своите воени структури, покажа дека дури и најмоќните армии не можат лесно да обезбедат непречен проток низ вакви „тесни грла“, користејќи мини, дронови и ракети за да го наруши сообраќајот.
„Контролата врз транспортните рути може да биде поважна од самата контрола врз ресурсите“, е клучната поента што ја потврдуваат и двете кризи.
Во двата случаи, западните сили се потпираа на стратегијата на одвраќање – верувајќи дека военото присуство ќе спречи блокада. Но, како во 1956, така и во 2026 година, оваа стратегија се покажа како недоволна.
И покрај технолошката супериорност, реалноста на географијата останува доминантна.
За разлика од Суезката криза, која главно ја погоди Европа, денешната ситуација има глобални последици. Земјите зависни од увоз на енергенси – од Азија до Африка – се соочуваат со нарушени синџири на снабдување и растечки цени.
Пазарите реагираат со зголемена нестабилност, а владите бараат алтернативни извори и рути.
Историската и современата криза ја потврдуваат истата реалност: морските теснини се „Ахилова пета“ на глобалната економија.
И покрај дигиталната ера и технолошкиот напредок, светот останува зависен од физички, ограничени точки низ кои мора да поминуваат клучните ресурси.
Како што покажуваат Суез и Ормуз, геополитиката и географијата продолжуваат да ја диктираат судбината на глобалните пазари.