Цените на енергенсите ќе пораснат за околу 24 проценти во 2026 година поради војната во Иран и нарушувањата во Ормутскиот теснец, предупреди Светската банка во најновиот извештај за пазарите на суровини.
Според анализата, станува збор за најголем ценовен шок од руската инвазија врз Украина во 2022 година, додека вкупните цени на суровините би можеле да се зголемат за 16 проценти.
Главен фактор за растот е намалувањето на глобалното производство на нафта за повеќе од 10 милиони барели дневно, како и нарушувањата во снабдувањето поради воените дејствија.
Ормутскиот теснец, преку кој се транспортира околу 20 проценти од светската нафта, останува клучна точка на кризата, со сериозно нарушен поморски сообраќај.
Светската банка прогнозира дека просечната цена на нафтата „брент“ ќе достигне 86 долари за барел во 2026 година, во споредба со 69 долари во 2025, додека моменталните цени веќе ја надминуваат границата од 100 долари.
Заменик-главниот економист на Светската банка, Ајхан Косе, повика владите да избегнуваат широки фискални мерки и да се фокусираат на таргетирана поддршка за најранливите домаќинства.
Дополнителен притисок врз пазарите создава и одлуката на Обединетите Арапски Емирати да го напуштат форматот ОПЕК+, што отвора неизвесност за координацијата меѓу производителите.
Европската унија веќе потрошила над 27 милијарди евра за дополнителен увоз на енергенси од почетокот на конфликтот, додека Меѓународната агенција за енергија ја оценува ситуацијата како сериозна закана за енергетската безбедност.
Меѓународниот монетарен фонд ја намали прогнозата за глобален раст за 2026 година на 3,1 процент, а за еврозоната на 1,1 процент, додека инфлацијата е ревидирана на 4,4 проценти.
Светската банка предупредува дека доколку кризата продолжи и во 2027 година, глобалниот економски раст би можел да се намали на околу 2 проценти.
Анализата покажува дека геополитичките шокови имаат засилено влијание врз цените на нафтата, при што дури и мал пад на производството може да предизвика значителен раст на цените и да се прелее врз гасот и ѓубривата.