Иако договорот меѓу САД и Иран доведе до повторно отворање на Ормускиот Теснец и пад на цените на нафтата, енергетските аналитичари предупредуваат дека светскиот пазар се соочува со последиците од најголемиот прекин на снабдувањето во поновата историја.
Според податоците на аналитичката компанија Kpler, за време на речиси четиримесечната војна од глобалниот пазар исчезнале околу 1,15 милијарди барели нафта, што создаде сериозен притисок врз резервите и логистичките капацитети ширум светот.
Иако цените на суровата нафта паднаа по потпишувањето на американско-иранскиот меморандум за разбирање, експертите предупредуваат дека пазарот можеби прерано прогласува победа.
„Пазарот прескокна седум чекори однапред. Сите се однесуваат како кризата да е завршена, но остануваат огромни логистички предизвици за враќање на нормалното снабдување“, изјави Хелима Крофт, шефица за стратегија на суровини во RBC Capital Markets.
Резервите на најниско ниво во децении
Меѓународните стратешки резерви на нафта се на најниско ниво од 1990 година, додека американските државни резерви паднаа на најниско ниво во последните 43 години.
Особено загрижувачка е состојбата во Кушинг, Оклахома – најважниот складишен и дистрибутивен центар за сурова нафта во САД. Тамошните резерви достигнаа таканаречено „оперативно стресно ниво“, точка на која дел од преостанатата нафта практично станува тешко достапна за транспорт.
„Ако продолжеше блокадата, за околу четири недели ќе останевме без значителен дел од резервите“, изјави американскиот претседател Доналд Трамп на самитот Г7 во Версај.
Отворањето на Ормус не значи брзо решение
Иако Ормускиот Теснец повторно е отворен за пловидба, експертите предупредуваат дека ќе бидат потребни месеци за целосно нормализирање на испораките.
Пловниот пат треба да биде расчистен од потенцијални мини, танкерите треба повторно да се позиционираат во регионот, производството да се врати на претходните нивоа, а нафтата да стигне до крајните пазари.
Во меѓувреме, светот продолжува да се потпира на резервите.
„Во одреден момент физичките барели навистина стануваат важни. Ако ги нема, тоа има последици“, вели енергетскиот инвеститор Ден Пикеринг.
Дали цените повторно ќе растат?
Падот на цените по договорот меѓу Вашингтон и Техеран ја намали цената на Брент од воениот максимум од над 126 долари за барел на околу 80 долари.
Но дел од аналитичарите сметаат дека пазарот ја потценува опасноста од недостиг на физички резерви.
Според Мет Смит од Kpler, потрошувачите најверојатно ќе почувствуваат повисоки цени во текот на летото.
„Оптимизмот околу договорот засега ги држи цените под контрола, но пазарните сили на крајот ќе мора да се наметнат“, вели тој.
За враќање на изгубените 1,15 милијарди барели би била потребна речиси една година, дури и ако глобалното производство го надминува побарувањето за речиси пет милиони барели дневно.
Не сите очекуваат нов ценовен шок
Други аналитичари сметаат дека пазарот и понатаму располага со доволно заштитни резерви и дека дополнителното производство од земјите членки на ОПЕК може да спречи нов скок на цените.
„Имавме огромна заштитна перница пред војната и голем дел од неа е потрошен, но не целосно“, оценува Викас Двиведи од Macquarie Group.
Според него, ризикот постои, но не е толку драматичен како што го претставуваат најголемите оптимисти на нафтениот пазар.
Она што е сигурно е дека договорот меѓу САД и Иран ја намали непосредната опасност од енергетска криза, но не ја избриша цената што светот ја плати во текот на четиримесечниот конфликт. Изгубените резерви ќе треба да се надополнуваат со месеци, а секој нов геополитички потрес би можел повторно да го стави глобалниот енергетски систем под притисок. (Извор: CNN)