Договорот за прекин на конфликтот меѓу САД и Иран може да се претвори во сериозен политички проблем за израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху, отворајќи прашања за неговото влијание врз Вашингтон, стратегијата кон Иран и идните безбедносни политики на Израел, оценуваат аналитичари и политички противници.
Американскиот договор со Техеран ги доведе во прашање трите клучни столба врз кои Нетанјаху со години ја гради својата политичка кариера – блиските врски со САД, тврдата политика кон Иран и имиџот на лидер кој гарантира безбедност за Израел.
Критиките се засилија откако американскиот претседател Доналд Трамп јавно го нападна Нетанјаху поради израелскиот напад врз Бејрут во текот на викендот, што многумина во Израел го протолкуваа како знак за растечки разлики меѓу двајцата лидери.
Лидерот на опозицијата Јаир Лапид оцени дека премиерот е ставен пред „избор меѓу директна и штетна конфронтација со најважниот сојузник или понижувачко попуштање на израелските интереси“.
Дополнителен притисок доаѓа и од десничарските партнери во владината коалиција. Министерот за национална безбедност Итамар Бен-Гвир порача дека Израел не е обврзан со договорот меѓу САД и Иран и дека ќе продолжи да дејствува според сопствените безбедносни потреби.
Според дел од израелските аналитичари, договорот му дава на Иран поголемо влијание врз ситуацијата во Либан и му овозможува да продолжи да го поддржува Хезболах, што во Израел се смета за сериозна закана.
Нетанјаху ги отфрли обвинувањата дека неговата политика доживеала неуспех и повтори дека негова главна цел останува спречувањето на Иран да дојде до нуклеарно оружје.
„Ќе направиме сѐ што е потребно. Иран нема да има нуклеарно оружје“, изјави тој на прес-конференција во Ерусалим.
Сепак, аналитичарите предупредуваат дека сегашната ситуација ја ограничува способноста на Израел самостојно да влијае врз американската политика кон Иран. За разлика од претходните години, кога Нетанјаху можеше да бара поддршка во Конгресот и американската јавност, денес таквиот простор е значително намален.
Во меѓувреме, Израел продолжува да одржува воено присуство во делови од Газа, Либан и Сирија, додека војната со Хамас и натаму не донесе трајно решение. И покрај големите воени операции, Хамас сѐ уште контролира делови од Појасот Газа, а американските мировни иницијативи остануваат блокирани.
Политичките набљудувачи сметаат дека договорот меѓу Вашингтон и Техеран може да стане клучна тема на претстојните избори во Израел, бидејќи директно го засега најсилниот аргумент на Нетанјаху пред гласачите – безбедноста.
Додека Трамп го претставува договорот како дипломатски успех, Нетанјаху се соочува со нова реалност во која, наместо да диктира услови, е принуден да избира меѓу прифаќање на американскиот пристап или ризик од отворен судир со најважниот сојузник на Израел.