Лидерите на НАТО денеска се состануваат во Анкара во обид да го зачуваат единството на Алијансата, додека американскиот претседател Доналд Трамп повторно ги отвори споровите со европските сојузници околу војната со Иран, одбранбените трошоци и американската воена улога во Европа.
Самитот следува по Форумот на одбранбената индустрија на НАТО, каде беа најавени нови национални и мултинационални договори за вооружување и заедничко производство во вредност од најмалку 50 милијарди долари. Договорите опфаќаат противвоздушна одбрана, ракети, беспилотни системи, вселенски способности и заедничко производство меѓу сојузниците.
Главната цел на форумот беше практична реализација на новата цел на НАТО за одбранбени инвестиции од пет проценти од БДП и забрзување на производството на оружје во Европа и Северна Америка.
Но, политичката атмосфера беше засенета од новите американски напади врз Иран и критиките на Трамп кон европските сојузници.
По пристигнувањето во Анкара, американскиот претседател изјави дека е „многу разочаран“ од НАТО, обвинувајќи ги европските држави дека не покажале доволна поддршка за САД за време на конфликтот со Иран.
Трамп повторно ја критикуваше италијанската премиерка Џорџа Мелони поради одбивањето да ја поддржи американската операција против Иран, а уште еднаш ја повтори и својата идеја дека Гренланд треба да биде под американска контрола.
Генералниот секретар на НАТО Марк Руте ги бранеше американските напади врз Иран, оценувајќи дека тие биле „апсолутно неопходни“ поради, како што рече, прекршувањето на прекинот на огнот од страна на Техеран.
Истовремено, Руте настојуваше да ги намали тензиите околу американската посветеност на Алијансата, истакнувајќи дека Вашингтон останува целосно посветен на НАТО, но очекува европските членки значително да ги зголемат сопствените инвестиции во одбраната.
Во Анкара, амбасадорите на сите 32 членки веќе усогласија нацрт-декларација со која се потврдува „железната посветеност“ на принципот на колективна одбрана, документ што треба официјално да биде усвоен од лидерите.
Самитот се одржува во период кога администрацијата на Трамп постепено го намалува американското воено присуство во Европа и бара европските држави да преземат поголем дел од товарот за сопствената безбедност.
Во меѓувреме, Украина повторно беше цел на руски балистички напади врз Киев, а украинскиот претседател Володимир Зеленски треба да има билатерална средба со Трамп, при што главна тема ќе биде недостигот од системи за противракетна одбрана.
За европските лидери, самитот во Анкара претставува обид да се покаже дека Европа веќе инвестира повеќе во сопствената одбрана. За Трамп, тоа е тест дали НАТО конечно ќе ја исполни неговата долгогодишна цел – европските сојузници да плаќаат повеќе, а САД помалку да го носат товарот на Алијансата.