Иран соопшти дека договорот со Оман за Ормутскиот Теснец е во завршна фаза, додека американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека постигнувањето договор може да биде објавено во наредните денови.
Потенцијалниот договор би можел да овозможи повторно отворање на клучниот поморски коридор, да го намали притисокот врз светската економија и да создаде услови за продолжување на преговорите меѓу Соединетите Американски Држави и Иран.
Сепак, спроведувањето на договорот најверојатно ќе зависи од укинувањето на американската блокада на иранските пристаништа. Вашингтон досега се противеше на решение што би му овозможило на Техеран да воспостави трајна контрола врз теснецот или да наплаќа такси за преминување.
Иран инсистира да задржи одредена улога во управувањето со теснецот, наведувајќи дека водниот пат нема повторно да функционира како целосно отворен меѓународен коридор, како пред почетокот на војната.
Ормутскиот Теснец е една од најважните точки за светската енергетска трговија. Пред конфликтот, низ него минуваше околу една петтина од глобално тргуваните количества нафта и природен гас. Ограничувањето на сообраќајот ги зголеми цените на горивата и основните производи и предизвика сериозни нарушувања во транспортот.
Портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Багаеи, рече дека текстот на договорот со Оман е во последната фаза на подготовка.
„Заедничко соопштение ќе биде објавено доколку одредени страни не го попречат процесот“, изјави Багаеи, без директно да ги именува Соединетите Американски Држави.
Нацрт-договорот чека одобрение од Техеран
Двајца регионални претставници изјавиле дека иранските и оманските преговарачи веќе го усогласиле нацрт-договорот и дека тој чека конечно одобрение од иранскиот врховен лидер.
Според нив, решението би било привремено и би се надоврзало на претходниот договор меѓу САД и Иран од јуни, кој требаше да ги запре борбите и да го отвори теснецот, но подоцна пропадна.
Предложениот модел предвидува бродовите да влегуваат во Персискиот Залив преку рута контролирана од Иран, а да излегуваат преку коридор под контрола на Оман. За безбедноста на пловидбата и заштитата на морската средина би можеле да се наплаќаат услужни такси.
Вашингтон досега се противеше на можноста Иран да наплаќа надоместоци за пловидба низ теснецот.
Трамп: Постигнат е голем напредок
Трамп изјави дека договорот би можел да биде објавен „утре или задутре“.
„Постигнат е голем напредок“, им рече тој на новинарите.
Американскиот потпретседател Џеј Ди Венс оцени дека дипломатските напори се сложени и дека за завршување на војната ќе биде потребно време.
Цената на нафтата во средата првично се намали, а потоа благо порасна. Суровата нафта „брент“ се движеше околу 80 долари за барел, значително под највисоките нивоа достигнати во текот на конфликтот.
Трамп во последните денови наизменично се закануваше со нови масовни напади врз Иран и изразуваше поддршка за дипломатско решение.
Нападите врз бродови продолжуваат
И покрај преговорите, нападите врз поморскиот сообраќај во регионот продолжуваат.
Јеменските Хути соопштија дека истрелале балистички ракети кон саудиски нафтен танкер во Црвеното Море, во близина на пристаништето Јанбу. Саудиска Арабија веднаш не ги коментираше тврдењата.
Британскиот центар за поморска безбедност соопшти дека екипаж на брод во Аденскиот Залив пријавил силна експлозија во непосредна близина, но дека сите членови на екипажот се безбедни.
Хутите во јули најавија блокада на теснецот Баб ел-Мандеб за бродови поврзани со Саудиска Арабија. Тој коридор стана важна алтернативна маршрута за извозот на саудиска нафта по ограничувањето на сообраќајот низ Ормутскиот Теснец.
Повторна ескалација меѓу Израел и Хезболах
Паралелно со дипломатските напори околу Ормутскиот Теснец, примирјето меѓу Израел и Хезболах повторно е под притисок.
Израелската армија издаде предупредување за евакуација на жителите на село во јужен Либан, а потоа соопшти дека започнала „прецизни напади“ како одговор на наводно прекршување на примирјето.
Ескалацијата се случи додека израелски и либански претставници во Рим разговараа за спроведување договор според кој израелските сили треба да се повлечат од окупираните делови на јужен Либан во замена за разоружување на Хезболах.
Американски претставник изјави дека разговорите биле прекинати порано поради случувањата на теренот, но дека би можеле да продолжат.