Внатрешната криза во СДСМ прерасна во отворена битка за контролата врз најголемата опозициска партија, откако лидерот Венко Филипче ги обвини поранешните и актуелните функционери собрани околу платформата „Разговори за иднината во 12:05“ дека се обидуваат со „пуч“ да го преземат СДСМ, додека иницијаторите најавуваат план за промена на раководството и окрупнување на опозицијата.
Филипче во петокот ја отфрли можноста да се повлече и рече дека има четиригодишен мандат добиен на непосредни внатрепартиски избори со гласови од повеќе од 10.000 членови.
„Сега сакаат со пуч да ја преземат партијата“, рече Филипче.
Тој ги повика критичарите да ги изнесат своите предлози во партиските простории и институции, а не, како што рече, на средби во „кафеани, ресторани и хотели“.
Платформата, во која се вклучени поранешните функционери Игор Ивановски, Андреј Петров, Гордан Георгиев, Емилијан Станковиќ и други, како и актуелната пратеничка Славјанка Петровска, претходно побара Филипче да го напушти раководството.
Нејзините претставници велат дека не планираат формирање нова партија, независни листи или повик за гласање против СДСМ, туку промени во самата партија и создавање поширок опозициски фронт.
Тоа ја поставува сегашната конфронтација како борба за влијание внатре во СДСМ, а не, барем засега, како формално отцепување од партијата.
Филипче: „Тоа е нов ЗНАМ“
Филипче ја спореди иницијативата со ЗНАМ, партијата формирана од поранешниот висок функционер на СДСМ Максим Димитриевски, и ги обвини иницијаторите дека нивната активност ѝ оди во прилог на владејачката ВМРО-ДПМНЕ.
„Тоа е нов ЗНАМ. Втора варијанта, затоа што овој сега пропадна. Но, јас тоа нема да го дозволам“, рече Филипче.
Тој отиде и чекор понатаму, тврдејќи дека има информации оти Платформата е финансирана од ВМРО-ДПМНЕ и премиерот Христијан Мицкоски за да ја фрагментира опозицијата.
Во објавените информации Филипче не презентираше докази за тврдењето дека ВМРО-ДПМНЕ ја финансира Платформата, а нејзините претставници претходно се декларираа како опозициска иницијатива чија цел е смена на власта.
Филипче го критикуваше и тајмингот на активностите на групата, тврдејќи дека тие доаѓаат во момент кога СДСМ отвора прашања за лобирањето на „АТС груп“, потенцијалното отворање рудници и владините политики.
Судир и околу Славјанка Петровска
Посебно ја критикуваше пратеничката и поранешна министерка за одбрана Славјанка Петровска поради нејзиното учество на брифингот на Платформата во ден кога во Собранието се одржувала седница за пратенички прашања.
„Не може пратеник којшто е избран, Славјанка Петровска, на која СДСМ ѝ дал мандат, на денот на поставување пратенички прашања, наместо да биде во Собранието и да ја прашува власта, да оди таму на дебати и да се расправа за партијата“, рече Филипче.
Тој рече дека е подготвен да разговара со критичарите, но инсистира дијалогот да се води во партијата.
„Вратите во партијата се отворени, а ваквите хотелски и ресторански средби нека ги остават за друга намена“, рече Филипче.
Платформата сака СДСМ – но без Филипче
Претставниците на „12:05“ еден ден претходно ја поставија смената на Филипче како централно барање.
Тие тврдат дека сегашното раководство нема капацитет да ја консолидира партијата по тешкиот изборен пораз од 2024 година и најавија план за внатрешни промени и пошироко обединување на опозицијата.
Филипче, пак, ја префрли одговорноста и кон дел од иницијаторите, наведувајќи дека некои од нив биле на високи функции и учествувале во креирањето на политиките на СДСМ пред изборниот пораз во 2024 година.
Тој ги посочи Ивановски и Петров, а за Емилијан Станковиќ рече дека е „небитен“.
На парламентарните избори во 2024 година коалицијата предводена од СДСМ освои 18 пратенички места, што предизвика промена на тогашното партиско раководство и отвори дебата за идната насока на партијата.
Бучковски предупредува на штета, Рахиќ нуди посредување
Во спорот почнаа да се вклучуваат и други поранешни функционери на СДСМ.
Поранешниот премиер и лидер на партијата Владо Бучковски оцени дека СДСМ сега води битка на два фронта – против власта и против противниците на Филипче во сопствените редови.
Според Бучковски, внатрепартиската конфронтација го намалува капацитетот и кредибилитетот на СДСМ. Тој се изјасни против исклучување на критичарите и во прилог на дијалог и поголема внатрепартиска демократија.
Поинаква позиција има поранешниот функционер Есад Рахиќ, кој смета дека Филипче треба да се повлече, но истовремено оценува дека не е јасно како Платформата институционално би ја спровела промената што ја најавува.
Рахиќ се понуди да посредува меѓу двете страни, предупредувајќи дека продолжувањето на конфликтот може дополнително да ја ослаби партијата.
Новиот потпретседател на СДСМ, Горан Герасимовски, исто така повика на единство и дијалог, порачувајќи дека различните мислења не треба да бидат причина за поделба.
Од спор за реформи до борба за легитимитет
Во само неколку дена спорот се помести од прашањето како да се реформира СДСМ кон многу подиректно прашање – кој има легитимитет да ја води партијата.
Филипче се повикува на мандатот добиен од членството и на формалните партиски институции. Платформата, од друга страна, го оспорува политичкиот капацитет на актуелното раководство и бара промена пред следниот изборен циклус.
Засега нема најавено формална процедура за смена на Филипче, ниту Платформата објаснила како институционално би го реализирала најавеното „преземање“ на партијата.
Токму тоа може да биде следната фаза од судирот: дали притисокот ќе остане јавна политичка кампања или ќе се префрли во органите на СДСМ преку барање за вонреден конгрес, нови внатрепартиски избори или друг механизам предвиден со партискиот статут.
.