Српскиот претседател Александар Вучиќ во петок патува во Украина на покана на претседателот Володимир Зеленски за основачкиот самит на новата Карпатска иницијатива, регионален проект што треба да ги поврзе осум држави од Централна и Источна Европа преку транспорт, инвестиции, енергетика и безбедност.
Посетата доаѓа во чувствителен момент за Белград, кој настојува да ги задржи традиционалните врски со Москва, но истовремено ја продлабочува економската и политичката соработка со Европската Унија, Украина и другите западни партнери.
Вучиќ патува во Украина додека во Европа расте загриженоста поради безбедносните ризици и цените на енергенсите.
„Сето ова го правам за дополнително да обезбедиме стабилност и мир за нашите граѓани и за Србија“, рече Вучиќ во видеообраќање пред патувањето.
На покана од Зеленски
Вучиќ рече дека лично бил поканет од Зеленски да учествува на состанокот на Карпатската интеграциона иницијатива.
Самитот се одржува од 18 до 20 септември во Буковел, во украинските Карпати.
Организаторите го претставуваат како основачки самит на нова регионална иницијатива која ги опфаќа Австрија, Чешка, Унгарија, Полска, Романија, Србија, Словачка и Украина.
Целта е Карпатскиот регион да се развива како заеднички простор за економски развој, инвестиции, инфраструктура, прекугранична соработка и безбедност.
За Србија, Вучиќ гледа можност во транспортното поврзување кон Романија, Унгарија, Украина и Полска.
Тој ги спомена железницата, патиштата, поотворените граници, земјоделството и трговијата како области во кои Белград може да се вклучи.
Во Украина додека трае војната
Самото присуство на српскиот претседател во Украина има поширока политичка тежина.
Србија не воведе санкции против Русија по нејзината инвазија врз Украина и продолжи да одржува односи со Москва, иако Белград официјално го поддржува територијалниот интегритет на Украина.
Во последните години Вучиќ истовремено ги интензивира контактите со Киев.
Новата средба доаѓа во момент кога во Украина пристигнуваат и други лидери од регионот.
Полскиот премиер Доналд Туск и словачкиот премиер Роберт Фицо исто така најавија посети на Украина.
Вучиќ посебно ја истакна планираната средба со Фицо, кого го нарече свој пријател.
Енергијата станува дел од патувањето
Вучиќ го поврза патувањето и со растечката загриженост околу енергетската стабилност во Европа.
Тој рече дека последните пораки од европските лидери и движењата на цените на нафтата и гасот укажуваат дека Србија може да се соочи со сериозни проблеми.
Поради тоа, Белград ќе мора да донесе дополнителни одлуки за користење гориво од државните резерви, особено дизел, рече тој.
„Кога ќе видите колкави се цените на горивото во Германија и Австрија, јасно е дека се соочуваме со големи проблеми“, рече Вучиќ.
Тој не прецизираше колкаво количество гориво би било ослободено од резервите.
Нов регионален блок
Карпатската иницијатива е замислена како поширока платформа од традиционалната политичка соработка.
Според организаторите, на самитот ќе учествуваат претставници на осум држави, институции на ЕУ, инвеститори, локални власти и повеќе од 500 претставници на бизнисот.
Во инвестицискиот каталог на самитот се претставени околу 90 проекти кои бараат вкупно 10,7 милијарди долари инвестиции.
Најголем дел се однесуваат на енергетиката, но има и проекти од транспортот, логистиката, индустријата, инфраструктурата, земјоделството и технологијата.
За Украина, иницијативата има и дополнителна димензија – создавање регионални економски врски кои би можеле да бидат важни за обновата на земјата.
Вучиќ сака да ги вклучи и српските региони
Српскиот претседател рече дека иницијативата не треба да остане само на ниво на националните влади.
Според него, во неа треба директно да бидат вклучени Војводина и источните делови на Србија, вклучувајќи ги Браничевскиот, Борскиот и Заечарскиот округ.
Тоа би можело да отвори простор за регионални инфраструктурни и економски проекти со соседните Романија и Унгарија, а преку нив и со поширокиот карпатски простор.
Транспортните коридори се една од главните области во кои Белград гледа економски интерес.
Балансирање во нови услови
Посетата на Украина не значи автоматски промена на српската надворешна политика.
Но таа покажува дека Белград се обидува да биде присутен во новите регионални формати што се создаваат околу Украина и Централна Европа.
Тоа е особено значајно доколку Карпатската иницијатива прерасне од политички форум во механизам преку кој ќе се финансираат транспортни, енергетски и инвестициски проекти.
За Вучиќ, економската аргументација е јасна: Србија не сака да остане надвор од новите транспортни и трговски коридори.
Но патувањето носи и политичка порака.
Српскиот претседател денес оди во земја која речиси пет години се брани од руската инвазија, на покана на Зеленски и на состанок со лидери од земји кои во најголем дел се членки на Европската Унија и НАТО.
Во Буковел затоа нема да се следи само што ќе каже Вучиќ за железниците, патиштата и трговијата.
Ќе се следи и со кого ќе разговара и каква порака тие средби ќе испратат за позиционирањето на Србија во Европа.