Франција и Германија поддржаа иницијатива за побрзо донесување одлуки во надворешната и безбедносната политика на Европската Унија, вклучително и поширока употреба на квалификувано мнозинство наместо сегашното правило за едногласност, објави „Политико“, повикувајќи се на писмо потпишано од 11 земји членки.
Предлогот би можел значително да го промени начинот на кој ЕУ реагира на меѓународни кризи, бидејќи според сегашните правила една земја може да блокира одлука поддржана од останатите 26 членки.
Иницијативата следува по повеќегодишните спорови околу ветата на Унгарија, која за време на поранешниот премиер Виктор Орбан во повеќе наврати блокираше одлуки во надворешната политика поддржани од другите членки.
Париз се приближува кон германската позиција
Германија подолго време се залага за преминување од едногласност кон квалификувано мнозинство во делови од заедничката надворешна и безбедносна политика.
Франција традиционално беше повнимателна кон таква промена, поради што нејзината поддршка на новото писмо е политички значајна.
Покрај Франција и Германија, меѓу потписниците се Австрија, Шведска, Данска, Финска, Белгија, Холандија, Романија и Шпанија.
Во писмото се наведува дека консензусот треба да остане цел секогаш кога е возможен, но дека не смее да стане инструмент што ја спречува Унијата да дејствува.
„Во спротивно ќе имаме легитимитет, но нема да имаме сила“, се наведува во документот.
Пет начини за ограничување на блокадите
Потписниците предлагаат пет механизми со кои ЕУ би можела да го забрза одлучувањето без веднаш да пристапи кон голема промена на европските договори.
Меѓу нив е почеста употреба на таканареченото „конструктивно воздржување“, со кое држава што не се согласува со одредена политика би можела да се воздржи, наместо да ја блокира целата Унија.
Се предлага и спречување на практиката една земја да условува одлука за едно прашање со исполнување сосема друго национално барање.
Од државите кои се повикуваат на витални национални интереси за да спречат одлука би се барало појасно да ги образложат причините.
Можност за квалификувано мнозинство
Еден од најважните предлози е високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас, да ги испита можностите што веќе ги нудат европските договори за промена на начинот на одлучување.
Една од опциите е таканаречената „пасарела клаузула“, која во одредени области овозможува преминување од едногласност кон квалификувано мнозинство без целосна промена на договорите на ЕУ.
Писмото не бара целосно укинување на едногласноста, но отвора простор квалификуваното мнозинство да се користи почесто во надворешната и безбедносната политика.
Се разгледува и поголема улога за Каја Калас
Паралелно со реформата на гласањето, Париз и Берлин разгледуваат и поширока реорганизација на европската дипломатија.
Според одделен француско-германски документ, една од опциите е Калас да стане извршен потпретседател на Европската комисија со фактичка координација на политиките со надворешна димензија, вклучително трговијата, развојната помош и одбраната.
Дел од персоналот на Европската служба за надворешно дејствување би можел да биде интегриран во нов оддел за надворешни односи во Европската комисија, додека безбедносната и одбранбената политика би останале во рамките на дипломатската служба.
Предлозите треба да бидат тема на разговорите на министрите за надворешни работи на ЕУ на неформалниот состанок во Ирска оваа недела.
Дебатата има пошироко значење и за идното проширување на Унијата. Со секоја нова членка, системот во кој сите држави мора да дадат согласност станува покомплексен, поради што прашањето за реформата на одлучувањето сè повеќе се поврзува со способноста на ЕУ да функционира како поголем блок.