Илјадници Германци излегоа на протести против крајнодесничарската Алтернатива за Германија (АфД), два дена по нејзината историска победа во Саксонија-Анхалт и помалку од две недели пред изборите во Берлин и Мекленбург-Западна Померанија, каде партијата се обидува да го продолжи изборниот подем.
Околу Бранденбуршката порта во Берлин полицијата регистрирала околу 5.000 демонстранти, додека организаторите процениле дека на протестот присуствувале повеќе од 14.000 луѓе.
Протести имало и во Потсдам, Минстер, Гетинген, Дрезден, Ахен, Бамберг, Дармштат и Халберштат, додека во Хале граѓански организации и левичарски групи организирале протестен камп уште од изборната ноќ.
Демонстрациите следуваат откако АфД во неделата освои речиси 44 отсто од гласовите во Саксонија-Анхалт – најдобриот резултат на партијата на покраински избори досега.
АфД остана на само три пратенички гласа од мнозинство потребно за формирање влада.
АфД на чекор од првата покраинска влада
Кандидатот на АфД за премиер на Саксонија-Анхалт, Улрих Зигмунд, се обидува да обезбеди дополнителна поддршка од поединечни пратеници или други политички групи.
Партијата нема доволно мандати самостојно да формира влада, а останатите поголеми партии традиционално одбиваат коалициска соработка со неа.
Доколку АфД успее да преземе власт во Саксонија-Анхалт, тоа би било првпат крајнодесничарска партија да раководи со германска покраина по Втората светска војна.
Германската служба за заштита на уставниот поредок од 2023 година го класифицира огранокот на АфД во Саксонија-Анхалт како десноекстремистички. АфД ја отфрла таквата оценка.
Партијата предлага значително построги миграциски политики, вклучително и депортации на луѓе кои немаат право на престој, како и намалување на државната поддршка за обновливата енергија и јавните медиуми.
Следниот тест е на 20 септември
Победата во Саксонија-Анхалт го префрли вниманието кон изборите на 20 септември во Мекленбург-Западна Померанија и Берлин.
Во Мекленбург-Западна Померанија АфД води во анкетите со околу 35 отсто од поддршката.
Социјалдемократската партија, предводена во покраината од премиерката Мануела Швезиг, во последните месеци ја намали разликата и се движи над 30 отсто.
Во Берлин трката е многу понеизвесна.
ЦДУ на канцеларот Фридрих Мерц има тесно водство со околу 20 отсто, додека блиску зад неа се Левица и АфД. Социјалдемократите и Зелените се движат околу средината на тинејџерските проценти.
Тоа значи дека резултатите од 20 септември би можеле да покажат дали успехот на АфД во Саксонија-Анхалт е претежно источногермански феномен или почеток на поширока промена во германската политика.
Мерц под притисок
Канцеларот Мерц најави дека нема да се повлече по тешкиот пораз на неговата ЦДУ во Саксонија-Анхалт.
Тој тврди дека економските и социјалните реформи се најдобриот начин да се намали поддршката за АфД и да се врати довербата во традиционалните партии.
Но неговиот помал коалициски партнер, Социјалдемократската партија, сигнализира дека би можел да побара отстапување од дел од најнепопуларните мерки на владата.
Таквите разлики може дополнително да ја оптоварат федералната коалиција во Берлин.
Победата на АфД во Саксонија-Анхалт веќе го принуди Мерц да признае дека неговата партија го претрпела еден од најтешките изборни порази во последните децении.
„Историјата нè гледа“
На протестот во Берлин демонстрантите носеа пораки против расизмот и крајната десница, повикувајќи ги гласачите да излезат на претстојните избори.
Јенс-Кристијан Вагнер, директор на меморијалниот комплекс на поранешниот нацистички концентрационен логор Бухенвалд, го нарече резултатот на АфД во Саксонија-Анхалт момент што не треба да биде прифатен со молк.
За противниците на АфД, следните избори се можност да се спречи понатамошно ширење на нејзината политичка моќ.
За АфД, пак, успехот во Саксонија-Анхалт е доказ дека досегашната изолација на партијата од традиционалниот политички систем станува сè потешко одржлива.
На 20 септември Германија ќе добие уште два важни одговори – дали АфД може да ја повтори победата во друга источна покраина и колку далеку може да стигне во германската престолнина.