Генералниот секретар на Советот за регионална соработка, Амер Капетановиќ, повика на забрзување на регионалната соработка и исполнување на веќе преземените обврски, оценувајќи дека Западен Балкан сè уште ветува повеќе отколку што спроведува.
На Самитот на лидерите на Берлинскиот процес во Свети Стефан, Капетановиќ рече дека променетото геополитичко опкружување и обновениот интерес на Европската Унија за проширувањето бараат побрзи одлуки за економска интеграција, слободно движење и практична регионална соработка.
„Динамиката на регионалната соработка не е на нивото на кое треба да биде. Техничкиот напредок премногу често се движи побрзо од политичките одлуки, а одлуките побрзо од нивното спроведување“, рече Капетановиќ.
Три приоритети за следната фаза
Капетановиќ издвои три приоритети за следната фаза на Берлинскиот процес: посилно користење на процесот како катализатор за проширувањето на ЕУ, понатамошен развој на Заедничкиот регионален пазар и побрзо спроведување на договорите за слободно движење на луѓе, стоки и услуги.
Тој рече дека постепениот пристап до Единствениот пазар на ЕУ треба да оди паралелно со поголема регионална економска интеграција, инвестиции и создавање работни места.
„Нашиот кредибилитет е ставен на тест: сè уште ветуваме повеќе отколку што исполнуваме. Мора да го довршиме она што го ветивме во однос на слободното движење на луѓе, стоки и услуги низ регионот“, рече Капетановиќ.
Еден од конкретните резултати на Самитот е усвојувањето на Регионалниот патоказ за вештачка интелигенција, подготвен од RCC.
Документот претходно беше претставен на Дигиталниот самит на Западен Балкан во Херцег Нови и треба да постави заедничка рамка за развој и примена на ВИ, дигиталниот идентитет, сајбер-безбедноста и посилната дигитална поврзаност.
На Дигиталниот самит беа утврдени и приоритети за подостапен роаминг со ЕУ и поголема интероперабилност на дигиталните услуги.
Индустриски паркови и зелена агенда
Во рамките на претседавањето на Црна Гора со Берлинскиот процес, RCC во септември го организираше и министерскиот состанок за Зелената агенда за Западен Балкан во Жабљак, каде што беа усвоени регионални иницијативи за климатска адаптација, заштита на биодиверзитетот, обновување на шумите и намалување на загадувањето со пластика.
На 30 септември во Будва беше започнато и партнерство меѓу индустриски паркови од Западен Балкан и Европската Унија, поврзувајќи седум индустриски паркови и деловни зони од регионот со шест партнери од ЕУ.
Целта е да се зајакнат инвестициите, индустриската соработка и вклучувањето на компаниите од регионот во европските синџири на вредност.
Капетановиќ рече дека регионалната соработка има и безбедносна димензија и дека поврзан и стабилен Западен Балкан, усогласен со европските правила и стандарди, е дел од пошироката европска безбедност и отпорност.
Самитот во Свети Стефан го означува крајот на црногорското претседавање со Берлинскиот процес во 2026 година.