Обидот на премиерот Христијан Мицкоски да ја вклучи опозицијата во преговорите со Бугарија наиде на различни реакции меѓу опозициските партии. СДСМ категорично го отфрли повикот, Левица се спротивстави на билатералните преговори со Софија, додека ДУИ остави простор за разговори. Различните позиции отвораат ново прашање во македонската политика: може ли власта и опозицијата да изградат заедничка стратегија за деблокирање на европскиот пат кога не се согласуваат ниту за начинот на кој треба да се преговара?
Понудата на Мицкоски, изнесена во средата од собраниската говорница, требаше да отвори можност за поширок политички консензус околу едно од најчувствителните надворешнополитички прашања во земјата. Но, само еден ден подоцна, реакциите покажаа дека партиите различно ги разбираат и дијалогот со Софија и одговорноста за застојот во евроинтеграциите.
Најостар одговор пристигна од Левица, која оцени дека повикот на премиерот претставува политичка манипулација и извртување на поимот национално единство.
„Преговори со Бугарија не се исто што и преговори со Европската Унија“, соопшти партијата, нагласувајќи дека прифаќањето билатерални разговори со Софија само по себе претставува политичка позиција.
Според Левица, националното единство не може да се постигне со распределување места во преговарачки тимови, туку со претходно усогласување на заеднички државни позиции за прашањата, соговорниците и условите под кои би се воделе разговорите.
Партијата инсистира евроинтегративниот процес да се одвива преку институциите на Европската Унија, без билатералните барања на Бугарија да бидат предуслов за напредокот на Македонија.
СДСМ одбива, ДУИ остава отворена врата
За разлика од Левица, која го оспорува самиот пристап кон преговорите, СДСМ ја насочи критиката кон политичката одговорност на премиерот.
Најголемата опозициска партија соопшти дека нема да учествува во процес што го оцени како политички „циркус“, обвинувајќи го Мицкоски дека наместо европска интеграција ја води земјата кон изолација.
„Не е прашањето што ќе направи опозицијата, туку што ќе направи Мицкоски. Целата одговорност е кај Христијан Мицкоски“, порачаа од СДСМ.
Партијата тврди дека Владата не ги спроведува потребните реформи и дека земјата заостанува зад другите држави од регионот во процесот на приближување кон Европската Унија.
ДУИ, пак, зазеде повнимателна позиција.
Од партијата соопштија дека се подготвени да придонесат кон евроинтеграциите, без разлика дали се дел од власта или опозицијата, но дека најнапред треба да се разјаснат намерите зад повикот на премиерот.
„Секогаш сме подготвени да дадеме каков било придонес на патот кон евроинтеграциите“, порачаа од ДУИ, додавајќи дека е потребно внимателно да се разгледа што може заеднички да се постигне.
Ваквата позиција е особено значајна бидејќи понудата на Мицкоски следуваше по пратеничко прашање на Арбана Пашоли од коалицијата „Европски фронт“, предводена од ДУИ.
Пашоли побара од премиерот да објасни дали Владата има конкретна стратегија за деблокирање на преговорите, дали добила гаранции од Брисел или Софија и кога очекува следен чекор во процесот.
Мицкоски нуди место на преговарачката маса
Одговарајќи на прашањето, Мицкоски изјави дека членството во Европската Унија останува стратешка цел на Македонија и дека Владата нема намера да отстапи од неа.
Тој ги повика опозициските партии да предложат свои претставници кои би учествувале на сите состаноци во рамките на дијалогот со Бугарија.
„Предложете претставници да бидат дел од тимот што ќе го води тој дијалог со нашиот источен сосед. Ние апсолутно тоа ќе го почитуваме“, рече Мицкоски.
Премиерот истовремено ја обвини претходната власт на СДСМ и ДУИ за сегашниот застој, оценувајќи дека Владата постепено работи на промена на ставовите кај европските партнери.
Како следен чекор го најави усогласувањето на Акцискиот план за малцинствата, за кој тврди дека е прифатен од 26 членки на Европската Унија, но не и од Бугарија.
Според Мицкоски, дури и доколку веднаш се усвојат уставните измени, тоа нема автоматски да овозможи продолжување на процесот без усогласување на овој документ.
Дијалогот со Софија продолжува, позициите остануваат далечни
Политичките несогласувања во Скопје доаѓаат во момент кога Македонија и Бугарија се обидуваат да го обноват дијалогот за отворените прашања.
На 8 октомври во Софија се сретнаа министрите за надворешни работи Тимчо Муцунски и Велислава Петрова-Чамова, по дипломатските контакти што следуваа по посетата на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.
Двајцата министри ја оценија средбата како конструктивна, но разговорите не донесоа приближување на позициите околу суштинските прашања.
Бугарската страна останува на барањето Северна Македонија да ги исполни обврските преземени во 2022 година, вклучително и внесувањето на Бугарите во Уставот.
Официјална Софија не прифаќа повторно преговарање за уставните измени со одложено дејство, додека македонската Влада инсистира на дополнителни гаранции и градење меѓусебна доверба.
Мицкоски на 10 октомври изјави дека е задоволен што дијалогот започнал и изрази надеж дека со продолжување на разговорите ќе биде можно приближување на ставовите.
Национално единство без заедничка позиција
Различните реакции на опозицијата откриваат три пристапи кон истото прашање.
СДСМ смета дека одговорноста за излез од застојот е исклучиво кај Владата. Левица го отфрла билатералното преговарање со Бугарија како услов за европската интеграција. ДУИ, пак, не ја исклучува можноста за учество, но бара да се разјаснат целите и содржината на предложениот дијалог.
За Мицкоски, вклучувањето на опозицијата би можело да обезбеди поширока политичка поддршка за разговорите со Софија. За неговите противници, пак, останува прашањето дали поканата претставува вистински обид за усогласување на државните позиции или начин политичката одговорност за идните одлуки да биде поделена.
Во меѓувреме, суштинскиот спор со Бугарија останува нерешен, а европскиот процес и натаму зависи од исполнувањето на условите утврдени во преговарачката рамка.
Така, во момент кога Владата бара национално единство за надминување на надворешнополитичкиот застој, домашната политичка сцена покажува дека првата пречка кон таквото единство може да биде токму недостатокот на согласност за тоа како Македонија треба да преговара.