Ракот на дојка останува еден од најголемите онколошки предизвици во Северна Македонија, а раното откривање, редовните контроли и поголемата информираност можат да имаат клучно значење за лекувањето, вели онкологот Илир Исмаили, специјалист по медицинска онкологија и радиотерапија и лекар на Одделот за малигни тумори на дојка при ЈЗУ Универзитетската клиника за радиотерапија и онкологија во Скопје.
Во интервју за „PotGo“ на порталот „Телеграфи“, Исмаили рече дека големиот број пациенти ја наметнува потребата од постојано подигање на јавната свест и навремена дијагностика, наместо за ракот на дојка да се зборува само во октомври – месецот посветен на подигање на свеста за ова заболување.
„Во Македонија во моментов имаме околу 1.000 новодијагностицирани случаи на карцином на дојка годишно“, рече Исмаили.
Според него, последните податоци презентирани на стручен собир во Скопје покажуваат дека околу 7.000 пациенти се лекуваат или се следат во Центарот за дојка при Клиниката за онкологија и радиотерапија.
„Замислете за колкав број пациенти со карцином на дојка станува збор“, рече тој.
Една од осум жени во текот на животот
Исмаили вели дека зголемувањето на бројот на случаи не е карактеристично само за Северна Македонија, туку дека рак на дојка сè почесто се дијагностицира и глобално.
Тој ја посочи статистиката според која приближно една од осум жени во текот на животот може да се соочи со рак на дојка.
Но, според Исмаили, зад статистиката секогаш стои човек и неговото семејство.
„Зад секоја дијагноза постои мајка, сестра, човечко суштество и, пред сè, едно семејство“, рече тој.
Поради тоа, третманот не треба да се гледа само како медицинска терапија, туку како мултидисциплинарен процес кој ги опфаќа и психолошките, емоционалните и социоекономските аспекти на животот на пациентот.
„Не треба да зборуваме за ракот само во октомври“
Исмаили смета дека една од слабостите е тоа што јавниот интерес за превенција и рак на дојка значително се зголемува во октомври, а потоа темата се повлекува од јавноста.
„Не само октомври. Во текот на целата година треба да влијаеме врз подигањето на свеста и надминувањето на стравот од карциномот“, рече тој.
Според него, медицинските контроли треба да станат нормален дел од животот, а не нешто што се прави само кога ќе се појават симптоми или страв од заболување.
Тој препорачува жените најмалку еднаш месечно да направат самопреглед и да внимаваат на евентуални промени на дојките.
„Никој не го познава нашето тело подобро од нас самите“, рече Исмаили.
Ултразвук и мамографија
Двете основни дијагностички процедури што ги посочи Исмаили се ултразвучниот преглед и мамографијата.
Ултразвукот не користи јонизирачко зрачење и, според него, нема старосно ограничување на ист начин како мамографијата.
За мамографијата, пак, постојат конкретни медицински индикации и протоколи бидејќи користи рендгенско зрачење.
Во дијагностиката се користат и пософистицирани методи, меѓу кои магнетна резонанца, во зависност од потребите на пациентот.
Исмаили вели дека онкологијата е област која исклучително брзо се менува поради развојот на технологијата, дијагностиката и новите лекови.
Ракот на дојка се јавува и кај мажи
Иако огромното мнозинство пациенти се жени, Исмаили предупредува дека ракот на дојка може да се појави и кај мажи.
Според податоците што ги изнесе во интервјуто, околу 98 проценти од случаите се кај жени, додека околу два проценти се кај мажи.
Тој рече дека во Северна Македонија има приближно 22 машки пациенти со рак на дојка, од кои десетина ги лекува во одделот што го раководи.
Возраста, генетиката и животните навики меѓу факторите
Возраста е еден од основните фактори на ризик, вели Исмаили, бидејќи со стареењето се зголемува веројатноста за појава на малигни заболувања.
Меѓу другите фактори тој ги посочи репродуктивните и хормоналните фактори, изложеноста на зрачење и генетската предиспозиција.
Посебно ги издвои гените BRCA1 и BRCA2, за кои рече дека тестирањето се користи и во Северна Македонија.
Наследните фактори, сепак, според него, се поврзани само со дел од случаите.
Како надворешни фактори Исмаили ги посочи недоволната физичка активност, консумирањето алкохол и тутун, како и нездравите животни навики.
„Карциномот не е еднаков на смрт“
Еден од најголемите проблеми, според Исмаили, останува стигмата околу дијагнозата.
Тој вели дека во општеството сè уште е присутно сфаќањето дека дијагнозата рак автоматски значи смрт, иако современата онкологија располага со сè поголем број терапии.
„Карциномот не е еднаков на смрт. Постојат третмани“, рече Исмаили.
Според него, пациентот треба да биде информиран за сопствената болест на начин приспособен на неговата состојба и способност да ја разбере дијагнозата и третманот.
Сепак, тој вели дека по соопштувањето на дијагнозата многу пациенти психолошки се предаваат.
Токму затоа, според Исмаили, лекувањето не е само работа на онкологот.
„Патувањето е заедничко. Колку ќе бидеме успешни во третманот зависи од нас двајцата“, рече тој, опишувајќи го односот меѓу лекарот и пациентот.