Северна Македонија во вториот квартал од 2026 година остварила економски раст од 4,3 проценти, највисок меѓу шесте економии на Западен Балкан, додека Светската банка ја зголемила прогнозата за годишниот раст на 3,2 проценти, соопшти Владата во средата.
Премиерот Христијан Мицкоски изјави дека економските показатели ја потврдуваат успешноста на владините политики, повикувајќи се на оценките на Европската комисија, Меѓународниот монетарен фонд и Светската банка.
„И Европската комисија, и Меѓународниот монетарен фонд и Светска банка го потврдуваат тоа што ние како Влада го зборуваме, дека во регионот сме држава со највисока стапка на раст на бруто-домашниот производ и со најниска стапка на инфлација“, изјави Мицкоски.
Меѓутоа, најновиот Редовен економски извештај на Светската банка за Западен Балкан укажува дека, покрај позитивните краткорочни показатели, Македонија се соочува со структурни проблеми кои можат да го ограничат економскиот раст и подобрувањето на животниот стандард.
Светската банка ја зголеми прогнозата за Македонија
Според извештајот објавен на 27 октомври, Светската банка очекува македонската економија годинава да порасне за 3,2 проценти, што претставува зголемување за 0,3 процентни поени во однос на претходната прогноза.
Растот се очекува да остане приближно на истото ниво до 2028 година.
На регионално ниво, Светската банка прогнозира просечен раст на шесте економии од 3,1 процент во 2026 година, наспроти 2,6 проценти во 2025 година. За 2027 и 2028 година се очекува раст од по 3,4 проценти.
Тоа значи дека Македонија е над регионалниот просек според прогнозата за 2026 година, но не и дека има највисок прогнозиран годишен раст меѓу сите земји од Западен Балкан.
Градежништвото пораснало за 21,9 проценти
Владината портпаролка Марија Митева изјави дека податоците на Европската комисија покажуваат забрзување на економската активност од 3,1 процент во првиот квартал на 4,3 проценти во вториот квартал.
Според податоците што ги презентираше Владата, градежништвото забележало реален раст од 21,9 проценти, преработувачката индустрија од 4,1 процент, а секторот информации и комуникации од 4,3 проценти.
Митева оцени дека овие показатели укажуваат на зголемена економска активност во повеќе сектори.
Светската банка очекува растот да биде поддржан од домашната потрошувачка и јавните инвестиции, вклучувајќи ги инфраструктурните проекти на Коридорите 8 и 10д.
Инфлацијата ја намалува куповната моќ
Иако Мицкоски изјави дека инфлацијата се движи меѓу два и три проценти и дека е пониска од европскиот просек, Светската банка предупредува на повторна појава на инфлаторни притисоци.
Во извештајот за Македонија се наведува дека зголемувањето на цените ја намалува куповната моќ на граѓаните, додека можните нарушувања во синџирите на снабдување и поскапувањето на суровините претставуваат дополнителен ризик.
Банката очекува инфлацијата постепено да се намалува, но предупредува дека тој процес нема нужно да биде рамномерен.
Дополнителен проблем е што платите во последните години растат побрзо од продуктивноста.
Според Светската банка, ваквото движење може да ја намали меѓународната конкурентност на македонската економија и да создаде дополнителни притисоци врз цените.
Иселувањето и недостигот од работници го ограничуваат растот
Во извештајот се наведува дека долготрајната емиграција ја намалува достапноста на работна сила, додека големиот родов јаз во учеството на пазарот на трудот го ограничува економскиот потенцијал.
Меѓу главните проблеми се издвојуваат и високиот удел на млади кои не се вработени, ниту се во образование или обука, како и неусогласеноста меѓу квалификациите на работниците и потребите на компаниите.
Светската банка предупредува дека овие структурни ограничувања можат да ја задржат Македонија во таканаречената замка на средни приходи, во која економијата расте, но недоволно брзо за да го достигне животниот стандард на поразвиените земји.
„За Северна Македонија да создаде повеќе и поквалитетни работни места и да го прошири просперитетот, потребни се храбри реформи во енергетиката, човечкиот капитал, деловната конкурентност и поврзаноста“, изјави Карол Мегеванд, менаџерка на Светската банка за Косово и Северна Македонија.
Регионот треба да ги намали трговските бариери
Светската банка оценува дека Западен Балкан покажал отпорност на меѓународните економски потреси, но дека тоа не е доволно за побрзо приближување кон просечните приходи во Европската Унија.
Директорката на Светската банка за Западен Балкан, Сјаоќинг Ју, порача дека создавањето поквалитетни работни места бара поефикасни регулативи, посилен приватен сектор и отстранување на трговските бариери.
Според Банката, намалувањето на трговските трошоци и подобрувањето на деловните услови би им помогнале на компаниите полесно да настапуваат на меѓународните пазари.
Пет милијарди евра долгови за отплата или рефинансирање
Покрај економскиот раст, премиерот предупреди на значителни финансиски обврски во следните две години.
Според Мицкоски, државата во 2027 година треба да отплати или рефинансира 2,3 милијарди евра, а во 2028 година дополнителни 2,7 милијарди евра.
„Само за две години треба пет милијарди евра или да презапишеме или да вратиме“, изјави премиерот.
Рефинансирањето подразбира замена на постојните долгови со ново задолжување и не значи дека целиот износ мора да се исплати од тековните буџетски приходи.
Во својот извештај Светската банка предупредува дека недостигот на приходи и растечките расходни обврски ја нагласуваат потребата од кредибилна фискална стратегија.
Во меѓувреме, Владата предложи втор ребаланс на Буџетот за 2026 година, со кој приходите и расходите се намалуваат за по 5,3 милијарди денари, додека капиталните расходи се кратат за речиси 5,7 милијарди денари.
Економскиот раст не гарантира автоматски подобар стандард
Владината портпаролка Митева призна дека позитивните економски показатели не значат дека се надминати сите економски предизвици.
„Не очекуваме граѓаните да го мерат својот животен стандард само според статистичките податоци. Тие го оценуваат напредокот преку сопствените приходи, можностите за работа, цените на производите и услугите“, изјави Митева.
Светската банка очекува стапката на сиромаштија во Македонија постепено да се намалува, но предупредува дека долгорочното подобрување на животниот стандард ќе зависи од продуктивноста, конкурентноста на компаниите и создавањето поквалитетни работни места.
За македонската економија клучното прашање останува дали сегашниот раст ќе се претвори во одржливо зголемување на приходите и куповната моќ на граѓаните.