Европската Унија ќе ги искористи следните месеци за да разгледа како да одговори на новите американски санкции против Меѓународниот кривичен суд (МКС), изјави во вторникот високата претставничка на ЕУ за надворешна политика Каја Калас.
Говорејќи пред Европскиот парламент во Стразбур, Калас се спротивстави на барањата за итна активација на европските инструменти за заштита од американските санкции, оценувајќи дека секоја мерка мора да биде внимателно подготвена.
„Треба да ги задржиме сите опции на маса. Ако го употребиме блокирачкиот статут, имаме една можност и треба добро да ја искористиме“, рече Калас.
Нејзината изјава доаѓа откако речиси 60 европратеници од различни политички групи побараа Европската комисија да реагира против санкциите што Вашингтон ги најави претходно овој месец.
Европратениците бараат заштита од американските санкции
Во центарот на расправата е таканаречениот блокирачки статут, европски правен инструмент што може да ги заштити компаниите од одредени екстериторијални санкции воведени од трети држави.
Европратениците бараат Комисијата да ја разгледа неговата примена за да спречи европските банки и компании автоматски да ги спроведуваат американските ограничувања против МКС.
Прашањето е особено значајно бидејќи судот зависи и од меѓународни финансиски, технолошки и други услуги за своето секојдневно работење.
Калас ги повика компаниите да не ги применуваат американските санкции пошироко отколку што тоа го бараат нивните законски обврски.
Таа најави дека Брисел ќе ги анализира правните последици, ќе отвори дијалог и ќе бара можни решенија.
Според „Политико“, новите американски санкции се предвидени со одложена примена од 180 дена, сметано од 9 октомври.
Овој период ѝ остава простор на ЕУ да разгледа дипломатски и правни механизми пред ограничувањата целосно да стапат во сила.
Вашингтон веќе санкционираше девет судии и главниот обвинител
Администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп претходно воведе санкции против девет судии и главниот обвинител на Меѓународниот кривичен суд.
Со ограничувањата, санкционираните лица се отсечени од американски даватели на услуги, вклучително и банкарски услуги.
Вашингтон истовремено води кампања против МКС и ги повикува земјите да го напуштат Римскиот статут, меѓународниот договор врз кој е основан судот.
Калас предупреди дека ваквите активности можат да го ослабат меѓународниот систем за кривична одговорност.
„Меѓународниот кривичен суд е нападнат токму во моментот кога ни е најпотребен“, рече таа.
Како пример за значењето на институцијата ги посочи истрагите за наводни руски воени злосторства во Украина.
Калас изрази загриженост и поради одлуките или најавите на Нигер, Мали, Буркина Фасо, Чад и Венецуела за отфрлање на надлежноста на МКС или повлекување од неговиот основачки договор.
Според неа, ваквите потези ризикуваат да ги поткопаат темелите на меѓународната правда.
Таа предупреди дека односот на овие земји кон судот ќе има последици и врз нивните односи со Европската Унија.
Калас најави дека во текот на неделата ќе го посети Хаг, каде што е седиштето на МКС.
Ирското претседателство предлага дипломатски пристап
Ирскиот министер за европски прашања Томас Бирн, кој го претставува актуелното ирско претседателство со Советот на ЕУ, оцени дека одложената примена на санкциите создава можност за дипломатски разговори.
Според него, Унијата треба да го искористи времето за дијалог, но да остане подготвена да преземе неопходни мерки.
Таквиот пристап е во согласност со ставот на европските лидери, кои на минатонеделниот состанок изразија подготвеност за заштита на судот.
Сепак, европратениците што бараат побрза реакција предупредуваат дека чекањето може дополнително да го отежне функционирањето на институцијата.
Нов тест за односите меѓу Брисел и Вашингтон
Спорот околу Меѓународниот кривичен суд отвора пошироко прашање за способноста на Европската Унија да ги заштити институциите што ги поддржува кога тие се соочуваат со американски санкции.
За Брисел, МКС претставува важен инструмент во борбата против неказнивоста за воени злосторства и злосторства против човештвото.
За администрацијата на Трамп, пак, судот е предмет на остро политичко противење.
Разликите ги ставаат ЕУ и САД во нов спор околу меѓународното право и границите на примената на американските санкции надвор од американската територија.
Калас засега не најавува конкретен рок за одлука за блокирачкиот статут, но остава отворена можноста Унијата да го активира доколку дипломатските разговори не дадат резултат.