Северна Македонија во неделата одбележа 85 години од почетокот на Народното востание, со државни церемонии и политички пораки во кои власта и опозицијата понудија различни толкувања за тоа како наследството од антифашистичката борба треба да се преточи во денешната политика.
На 11 октомври 1941 година партизански групи извршиле напади врз полициската станица и други објекти на бугарската окупаторска власт во Прилеп, а следниот ден востанички акции започнале и во Куманово.
Овие настани се сметаат за почеток на организираното вооружено антифашистичко движење во Македонија во Втората светска војна.
Борбата четири години подоцна резултираше со создавање основи за македонската државност, поставени на Првото заседание на АСНОМ на 2 август 1944 година.
Државниот врв повика на единство и европска држава
Претседателката Гордана Сиљановска-Давкова рече дека 11 Октомври не треба да биде само сеќавање на минатото, туку обврска за изградба на демократска и правна држава.
„Мора да градиме правна и демократска држава, но и граѓанско општество во кое законите ќе важат за сите, институциите ќе им служат на сите“, рече таа.
Според Сиљановска-Давкова, денешната генерација има „политичка, економска и граѓанска обврска“ да изгради демократска, правна и просперитетна европска држава.
Премиерот Христијан Мицкоски рече дека слободата не е завршена приказна, туку дело кое секоја генерација мора да го продолжи.
„Нашите предци го направија она што во нивното време изгледало невозможно. Ја отворија вратата на слободата“, рече Мицкоски.
Претседателот на Собранието Африм Гаши ги издвои слободата, солидарноста, меѓусебното почитување и заедништвото како вредности врз кои треба да се гради државата.
Тој рече дека преку почитување на различностите треба да се изгради општество во кое секој граѓанин ќе се чувствува еднакво вреднуван.
ВМРО-ДПМНЕ: Да се продолжат идеалите на борците
Владејачката ВМРО-ДПМНЕ го стави акцентот врз националната слобода и државноста.
„На 11 октомври 1941 година во Прилеп и Куманово, Македонците храбро го кренаа првиот удар за слобода“, соопшти партијата.
ВМРО-ДПМНЕ повика идеалите на борците од Народноослободителната борба да им се пренесат на младите генерации и да продолжи стремежот кон, како што наведе, попросперитетна Македонија.
Министерот за внатрешни работи Панче Тошковски, кој положи цвеќе на Партизанските гробишта во Бутел, рече дека 11 Октомври го симболизира определувањето на македонскиот народ „на вистинската страна на историјата“ во борбата против фашизмот.
СДСМ: Антифашизмот не е споменик
Опозицискиот СДСМ го искористи празникот за критика на актуелната власт, поврзувајќи го антифашистичкото наследство со владеењето на правото, европската интеграција и борбата против корупцијата.
„Антифашизмот не е споменик, туку обврска да се живее во мир и слога, а не во закани и раздор“, соопшти партијата.
СДСМ оцени дека современиот патриотизам треба да се мери според животниот стандард, перспективите на младите и функционирањето на државата.
Партијата порача дека иднината на земјата е во Европската Унија и дека денешната политичка борба треба да биде насочена против корупцијата и криминалот и кон повисоки плати, слобода на говорот и независни медиуми.
Лидерот на СДСМ Венко Филипче го поврза создавањето на современата македонска држава со Народноослободителната борба, АСНОМ и подоцнежното осамостојување во 1991 година.
Левица: Антифашизмот е и денешна политичка определба
Левица, пак, организираше комеморативен настан во Прилеп, каде што започна востанието на 11 октомври 1941 година.
На настанот присуствуваа лидерот на партијата Димитар Апасиев и пратеникот Сашко Јанчев, а беа организирани посета на спомен-куќата на Кузман Јосифоски-Питу, промоција на реиздание на книгата „Од дневникот на Прилеп 1940–1942“, документарен филм и историско предавање.
Левица порача дека антифашизмот за партијата не е само историско наследство, туку актуелна политичка и класна определба, која ја поврзува со борба против империјализмот, националното угнетување и капиталистичката експлоатација.
Од 1941 преку АСНОМ до независноста
Иако 11 Октомври се одбележува како почеток на вооружената антифашистичка борба, македонската државност минала низ неколку историски фази.
Првото заседание на АСНОМ на 2 август 1944 година ги постави институционалните основи на македонската државност во рамките на тогашната југословенска федерација.
Современата независна држава произлезе од референдумот од 8 септември 1991 година. Според податоците наведени од Собранието, 95,09% од оние што гласале се изјасниле за суверена и независна држава, при излезност од 72,16%.
Првиот Устав на независна Република Македонија беше усвоен на 17 ноември 1991 година.
Осумдесет и пет години по востанието, речиси сите поголеми политички актери се повикуваат на антифашистичкото наследство, но го поврзуваат со различни современи приоритети – од националното единство и државноста, преку европската интеграција и владеењето на правото, до социјалната и класната борба.