Британската Лабуристичка партија победи на дополнителните парламентарни избори во лондонската изборна единица Холборн и Сент Панкрас, задржувајќи го пратеничкото место што претходно го имаше поранешниот премиер Кир Стармер и спречувајќи го лидерот на Зелената партија, Зак Полански, да влезе во парламентот.
Кандидатката на лабуристите, Сагал Абди-Вали, освои 12.292 гласа, односно 45,17 проценти, додека Полански доби 8.928 гласа или 32,81 процент.
Разликата од 3.364 гласа претставува значајна победа за лабуристите во изборна единица која традиционално важи за едно од нивните најсилни упоришта.
Конзервативците завршија на третото место со 7,06 проценти, додека Реформ УК освои 5,92 проценти.
Излезноста беше 38,63 проценти, што е значително помалку од 54,14 проценти на парламентарните избори во 2024 година.
Прв изборен тест за премиерот Барнам
Изборите се одржаа откако поранешниот премиер Кир Стармер во септември се повлече од пратеничката функција.
Гласањето беше прв поголем изборен тест за актуелниот премиер Енди Барнам, кој ја презеде владата по заминувањето на Стармер.
Победата покажува дека лабуристите успеале да задржат значаен дел од поддршката во урбаните и традиционално левичарски изборни единици, и покрај растечката конкуренција од Зелената партија.
Сепак, резултатите покажуваат и промена во односот на силите.
Лабуристите освоија 3,75 процентни поени помалку отколку во 2024 година, додека Зелените ја зголемија својата поддршка за 22,37 процентни поени.
Овој резултат покажува дека Зелените остануваат сериозен конкурент на лабуристите меѓу прогресивните гласачи, иако не успеаја да победат.
Контроверзната резолуција за ционизмот ја засени кампањата
Изборниот пораз на Полански доаѓа само неколку дена откако Зелената партија усвои контроверзна резолуција со која ционизмот се третира како форма на расизам.
Резолуцијата, усвоена на партиската конференција во Брајтон, предизвика остри реакции во британската јавност, меѓу еврејските организации и во самата партија.
Четворица од петтемина пратеници на Зелените јавно се спротивставија на одлуката.
Полански, кој во моментот на гласањето водеше изборна кампања во Лондон, не учествуваше во донесувањето на резолуцијата.
Неговото отсуство предизвика критики од поранешната лидерка на Зелените, Каролин Лукас, која оцени дека тој требало да покаже лидерство и јасно да се изјасни.
„Требаше да биде таму и да гласа“, рече Лукас.
По изборите, Полански беше прашан дали смета дека ционизмот е расизам.
Тој рече дека пораснал во ционистичко семејство, но дека подоцна ги променил своите ставови за израелско-палестинскиот конфликт.
Полански го опиша раселувањето на Палестинците како расистичко и повторно ги обвини израелските власти за геноцид во Газа.
Израел ги отфрла обвинувањата за геноцид.
Контроверзата околу резолуцијата ја отвори дебатата за границата меѓу критиката на ционизмот како политичка идеологија и антисемитизмот.
Полански одбива да поднесе оставка
И покрај изборниот пораз и критиките од дел од партијата, Полански изјави дека нема намера да се повлече од лидерската функција.
„Секако дека можам да продолжам како лидер на Зелената партија. Секако дека сакав да победам“, рече тој.
Полански оцени дека резултатот претставува напредок за Зелените, бидејќи партијата значително ја зголемила поддршката во изборна единица која со децении важи за лабуристичко упориште.
Тој истакна дека членството на партијата пораснало од околу 60.000 на приближно 220.000 членови за време на неговото лидерство.
Сепак, поранешната лидерка Каролин Лукас предупреди дека неговата позиција може да биде доведена во прашање доколку не покаже појасно лидерство во справувањето со внатрешните поделби.
Од бегалка од Сомалија до британски парламент
Победничката кандидатка Сагал Абди-Вали има биографија која стана важен дел од изборната кампања.
Таа пристигнала во Велика Британија како бегалка од Сомалија во раните 1990-ти години, заедно со мајка ѝ и четворицата браќа.
Во Лондон го продолжила образованието и подоцна изградила политичка кариера, станувајќи лидерка на локалниот совет во Камден.
По изборната победа, Абди-Вали рече дека нејзиниот успех има лично значење, бидејќи ќе ја претставува заедницата која ѝ понудила дом кога пристигнала во Британија.
„За луѓето кои изгледаат како мене, се надевам дека ќе се препознаат во ова место и ќе знаат дека и тие припаѓаат тука“, рече таа.
Нејзината победа доаѓа по критиките од претставници на десничарската Реформ УК, кои претходно го проблематизираа нејзиното сомалиско потекло.
Лабуристите победуваат, но политичката левица се менува
Изборниот резултат претставува охрабрување за премиерот Барнам, но истовремено покажува дека британската левица останува поделена.
Зелените не успеаја да го освојат пратеничкото место, но нивната поддршка е повеќе од тројно зголемена во споредба со изборите во 2024 година.
Политичкиот аналитичар Џон Кертис оцени дека лабуристите се во подобра позиција отколку пред шест месеци, но сè уште не ја достигнале поддршката што ја имале во 2025 година.
Според него, Зелените остануваат повлијателни отколку во минатото, но изгубиле дел од политичкиот моментум што го стекнале во првата година од лидерството на Полански.
За лабуристите, победата е потврда дека можат да ја задржат поддршката на дел од прогресивните гласачи. За Зелените, резултатот отвора прашање дали нивниот понатамошен раст ќе биде ограничен од внатрешните идеолошки поделби.