Поранешниот српски претседател Александар Вучиќ наводно бил подготвен насилно да го оспори исходот од парламентарните избори во Србија, но се откажал откако станало јасно дека Студентската листа победила со голема разлика и по предупредувања од политички и дипломатски кругови, објави британскиот весник „Тајмс“.
Сериозните обвинувања ги изнесоа поранешен висок полициски функционер, европратеник и претставник на победничкото студентско движење. Засега не се објавени независно потврдени докази дека Вучиќ издал наредба за државен удар или за насилно поништување на изборите.
Студентската листа победи на изборите од 25 октомври со предност од околу половина милион гласови, а Вучиќ го призна поразот истата вечер.
„Во Белград испрати 4.000 полицајци и 3.000 насилници“
Спасоје Вулевиќ, поранешен командант на Специјалната антитерористичка единица на Србија, за „Тајмс“ изјави дека во изборната недела во центарот на Белград биле распоредени околу 4.000 полицајци и 3.000 лица што тој ги опиша како насилници поврзани со власта.
„Испрати 4.000 полицајци и 3.000 насилници во центарот на Белград за да го заштитат режимот во неделата. Сто проценти сум сигурен дека планираше да одбие да ги признае резултатите“, изјави Вулевиќ.
Британскиот весник наведува дека во текот на изборниот ден групи мажи облечени во црно, со качулки и маски, пристигнувале во Пионерскиот парк, каде што претходно се наоѓаше кампот на поддржувачите на Вучиќ, познат како „Ќациленд“.
Според извештајот, припадници на Жандармеријата биле распоредени околу важни државни институции, дел од улиците биле блокирани, а на одредени места било исклучено уличното осветлување.
Европратеник: Добивме алармантни информации
Сандро Гози, европратеник и претседател на Европската демократска партија, изјави дека за време на изборниот ден до европските политички кругови пристигнале предупредувања за можноста од насилни инциденти во Белград.
„Во неделата од дипломатски извори добивме алармантни извештаи дека Вучиќ е подготвен да се бори и да изврши државен удар“, рече Гози за „Тајмс“.
Слични тврдења изнесе и Радомир Саичиќ, еден од кандидатите на победничката Студентска листа.
Според него, постоел план изборниот резултат да биде оспорен со употреба на сила доколку разликата меѓу власта и опозицијата била мала.
„Имаа план со груба сила да ја поништат изборната волја ако резултатот беше тесен. Но, имам информации дека добил многу повици од полицијата и од други кругови, што го натерало да го промени мислењето“, изјави Саичиќ.
Тој тврди дека Вучиќ бил предупреден оти евентуалниот обид за насилно задржување на власта би имал сериозни последици.
Пресврт во 21:30 часот
Според реконструкцијата објавена од „Тајмс“, пресврт се случил околу 21:30 часот, час и половина по затворањето на избирачките места.
Вучиќ тогаш го признал изборниот пораз, додека групите мажи во црна облека, според сведочењата пренесени од британскиот весник, почнале да го напуштаат центарот на Белград.
Во политичките кругови се појавиле шпекулации дека важна улога во неговата одлука имале телефонски разговори со европски лидери.
Вулевиќ смета дека притисокот дошол од европските влади, а не од домашните полициски функционери.
„Верувам дека Вучиќ добил повици од европските влади. Тоа биле разговори на највисоко можно ниво“, изјави тој.
Се споменува и можноста унгарскиот премиер Виктор Орбан да бил вклучен во разговорите, но таквото тврдење не е потврдено.
Засега не е утврдено кој разговарал со Вучиќ, што било кажано во телефонските разговори и дали тие навистина влијаеле врз неговата одлука да ги признае резултатите.
Кабинетот на Вучиќ ги отфрла обвинувањата
Портпаролката на Вучиќ, Сузана Васиљевиќ, ги отфрли тврдењата дека распоредувањето на полицијата било дел од план за насилно задржување на власта.
Таа за „Тајмс“ изјави дека полициското присуство во Белград било одговор на закани од насилство од страна на демонстранти и имало цел да спречи инциденти.
Нејзината изјава претставува спротивно објаснување на настаните од она што го изнесуваат Вулевиќ, Гози и Саичиќ.
Сомневања за сценарио со повторување на изборите
Правникот Раде Ѓуриќ од Независното здружение на новинарите на Србија изнесе претпоставка дека досегашната власт можела да се обиде да го оспори гласањето преку тврдења за изборни неправилности.
Според неговата процена, таков развој на настаните би можел да предизвика масовни протести, по што евентуалното насилство би било искористено како оправдување за поништување или повторување на изборите.
Ѓуриќ, сепак, не претстави документи што би потврдиле дека таков план навистина бил усвоен.
Изборната победа на Студентската листа ја заврши долгогодишната политичка доминација на Вучиќ и неговата Српска напредна странка, по речиси две години студентски и граѓански протести против корупцијата и барања за институционална одговорност.
Тврдењата за можен обид за насилно задржување на власта отвораат дополнителни прашања за случувањата во изборната ноќ, но нивната вистинитост сè уште не е независно утврдена.