Македонските граѓани на крајот од септември 2026 година имале околу 7,51 милијарди евра депозити во банките, додека најновите податоци на Евростат покажуваат дека домаќинствата во Европската Унија издвојувале за штедење 13,9 отсто од расположливите приходи.
Иако двата показатели се однесуваат на штедењето, тие мерат различни економски појави и не можат директно да се споредуваат.
Податоците на Народната банка покажуваат дека депозитите на домаќинствата во Македонија во септември се зголемиле за 0,3 отсто во однос на август. Орочените депозити, пак, биле повисоки за 5,7 отсто во споредба со истиот период минатата година.
Вкупните депозити во банкарскиот систем, кои ги опфаќаат и домаќинствата и компаниите, се зголемиле за 9,2 отсто на годишно ниво.
Но, зголемувањето на парите во банките не покажува колкав дел од месечните или годишните приходи граѓаните успеваат да заштедат.
Европејците штедат 13,9 отсто од расположливиот доход
Според Евростат, стапката на штедење на домаќинствата во Европската Унија во вториот квартал од 2026 година изнесувала 13,9 отсто, што претставува намалување од 0,3 процентни поени во споредба со претходниот квартал.
Во еврозоната стапката изнесувала 14,2 отсто.
Во истиот период реалните приходи по жител во ЕУ се зголемиле за 0,1 отсто, додека реалната потрошувачка пораснала за 0,4 отсто.
Тоа значи дека европските домаќинства ја зголемувале потрошувачката побрзо од растот на нивните реални приходи, а истовремено штеделе помал дел од расположливите средства.
Евростат ја пресметува стапката на штедење како однос меѓу бруто-штедењето и расположливиот доход на домаќинствата, приспособен за промените во пензиските права.
Во Македонија растат и депозитите и кредитите
Македонските банкарски податоци покажуваат дека, паралелно со зголемувањето на депозитите, расте и кредитирањето.
Во септември вкупната кредитна поддршка била повисока за 14,1 отсто на годишно ниво.
Тоа покажува дека банкарскиот систем истовремено бележи раст на депозитите и на задолжувањето, но не открива како се распределени тие средства меѓу различните групи домаќинства.
Податоците за вкупните депозити, на пример, не покажуваат колку граѓани немаат никаква заштеда, ниту колкав дел од парите им припаѓа на најбогатите депоненти.
Поради тоа, големиот износ на банкарските депозити не е доволен доказ дека просечното македонско домаќинство има значителна финансиска резерва.
Зошто споредбата со ЕУ останува отворена?
Евростат располага со годишна статистичка база за штедењето на домаќинствата, во која е наведена и Северна Македонија како земја за која постои можност за статистичко известување.
Меѓутоа, во достапните податоци не е потврдена вредност за Македонија за вториот квартал од 2026 година што може непосредно да се спореди со европската стапка од 13,9 отсто.
Државниот завод за статистика објавува секторски сметки и податоци за расположливите приходи на домаќинствата, но за прецизна споредба треба да се утврди последната достапна национална стапка на бруто-штедење според истата методологија.
Дури тогаш ќе може да се одговори дали македонските домаќинства заштедуваат помал или поголем дел од своите приходи од европскиот просек.
Растот на депозитите не е доказ за раст на животниот стандард
Дополнително прашање е распределбата на заштедите меѓу населението.
Едно домаќинство може да располага со значителни депозити, додека друго да нема средства за покривање непредвиден трошок.
Без податоци за распределбата на штедењето според приходите, возраста и економската положба, не може да се оцени колку е распространета финансиската сигурност меѓу граѓаните.
Последните показатели, сепак, потврдуваат две важни движења: европските домаќинства во вториот квартал издвојувале помал дел од доходот за штедење, додека депозитите во македонските банки продолжиле да растат во септември.