Министрите за надворешни работи на седумте најразвиени индустриски демократии, Г7, во понеделник започнуваат дводневен состанок во Париз, на кој европските земји ќе се обидат да извршат притисок врз Соединетите Американски Држави за постигнување праведен мировен договор за Украина и спречување нова американска воена интервенција против Иран.
На состанокот учествуваат шефовите на дипломатиите на Велика Британија, Канада, Франција, Германија, Италија, Јапонија и САД, а главните теми остануваат речиси идентични со оние од претходната средба во март.
Руската војна против Украина, започната со целосната инвазија во февруари 2022 година, се приближува кон петтата годишнина, додека Вашингтон и понатаму не ја исклучува можноста за нови напади врз Иран, и покрај поразот на Републиканската партија на претседателот Доналд Трамп на американските меѓуизбори.
Во центарот на вниманието ќе биде американскиот државен секретар Марко Рубио, кој се очекува да присуствува на двата дена од состанокот, за разлика од мартовската средба, кога учествуваше само еден ден.
Ова е негово прво патување во странство по американските избори, на кои демократите ја презедоа контролата врз двата дома на Конгресот.
Европа бара место на преговарачката маса за Украина
Состанокот во Париз се одржува непосредно пред новата рунда разговори меѓу Москва и Киев, со посредство на САД, закажана за вторник и среда во Абу Даби.
Европските земји се загрижени дека Украина би можела да биде принудена да прифати неповолни услови во евентуален мировен договор со Русија.
Францускиот министер за надворешни работи Жан-Ноел Баро изјави дека Европа ќе биде директно вклучена во разговорите.
„Европејците ќе бидат претставени, а Франција ќе биде во Абу Даби за да учествува во овие преговори“, изјави Баро за француското радио РТЛ.
Загриженоста во европските престолнини дополнително се зголеми откако Трамп најави можност за „многу голем“ договор со Русија, кој не би се однесувал само на војната во Украина, туку и на „цела Европа“.
Таквата изјава ги засили стравувањата дека Вашингтон би можел да се приближи кон позициите на Кремљ при дефинирањето на идната европска безбедносна архитектура.
Џаред Кушнер, зет и специјален претставник на американскиот претседател, изјави дека САД работат на „поширока европска безбедносна архитектура што може да помогне во создавањето услови за траен мир“.
Сепак, ваквите идеи и претходно наидуваа на скептицизам кај европските партнери, кои инсистираат дека безбедноста на континентот не може да се договара без нивно учество.
Нови американски напади врз Иран остануваат можни
Втората голема тема на состанокот ќе биде Иран, откако Трамп повторно не ја исклучи можноста за воени напади врз ирански цели.
Меѓу потенцијалните цели се споменува и таканаречената планина Пикакс, за која постојат сомневања дека крие нуклеарен објект, што Техеран го негира.
Европските земји, од друга страна, се залагаат за дипломатско решение и нормализирање на поморскиот сообраќај низ Ормускиот Теснец, една од најважните светски рути за транспорт на енергенси.
Трамп во петокот изјави дека неговата администрација води разговори со Иран.
„Сега разговараме со нив. Тие многу сакаат да постигнат договор“, рече американскиот претседател.
Европските влади стравуваат дека нова воена ескалација би можела дополнително да ја дестабилизира ситуацијата на Блискиот Исток и да предизвика нови нарушувања на светските енергетски пазари.
Половина милијарда евра за Чернобил
Покрај дипломатските разговори, во Париз во понеделник ќе се одржи и донаторска конференција за собирање средства за поправка на заштитната купола над уништениот нуклеарен реактор во Чернобил.
Заштитната конструкција, поставена над реакторот што експлодираше во 1986 година, беше оштетена во руски напад минатата година.
Според француското Министерство за финансии, за поправките се потребни околу 500 милиони евра, но досега се обезбедени нешто повеќе од половината средства.
Целта е преостанатите пари да бидат собрани до пролетта 2027 година.
Во рамките на француското претседавање со Г7, во Марсеј ќе биде промовирана и нова меѓународна мрежа од 14 пристаништа, чија цел е заедничка борба против трговијата со дрога.
Рубио по изборниот пораз на републиканците
Американскиот државен секретар Марко Рубио, кого дел од американските медиуми го споменуваат како можен наследник на Трамп, избегна директно да го коментира убедливиот пораз на републиканците на меѓуизборите.
„Не е невообичаено во оваа земја да постои поделба на власта“, изјави Рубио пред заминувањето за Франција, алудирајќи на новата политичка ситуација во која демократите ќе ги контролираат двата дома на Конгресот.
На прашањето за протестите во Франција, Рубио рече дека не е загрижен за својата безбедност и дека има доверба во проценките на американските служби.
Состанокот во Париз е еден од последните значајни дипломатски настани во рамките на француското претседавање со Г7, пред Соединетите Американски Држави да го преземат претседавањето во 2027 година.
Средбата првично беше планирана во Марсеј, но во последен момент беше преместена во Париз, официјално поради организациски причини.