Иранските државни медиуми во неделата објавија дека врховниот лидер ајатолахот Али Хамнеи е мртов, откако САД и Израел изведоа масовни воздушни напади врз цели во Иран, во драматична ескалација што ја турна земјата во најдлабока неизвесност од Исламската револуција во 1979 година.
Објавата следува по повеќечасовни извештаи за силни експлозии во Техеран и други градови. Иранската државна телевизија емитуваше соопштение во кое се наведува дека Хамнеи „им се приклучил на мачениците“, без да даде дополнителни детали за околностите.
Смртта на 86-годишниот верски водач доаѓа во момент кога Иран се соочува со интензивни напади од Израел и САД, како и со растечко внатрешно незадоволство.
Експлозии во Техеран, сирени во Израел
Иранските медиуми јавија за повеќе силни експлозии во Техеран во неделата наутро, откако израелската војска соопшти дека започнала нов бран напади насочени кон балистички ракетни и системи за противвоздушна одбрана.
Кратко потоа, сирени за воздушна опасност се огласија низ Израел. Во Тел Авив беа слушнати експлозии додека израелските одбранбени системи пресретнуваа проектили. Нема непосредни извештаи за жртви.
Иран претходно најави дека ќе ги таргетира американските бази во регионот. Сведоци пријавија силни детонации и во Дубаи втор ден по ред.
Трамп: „Подобро да не го прават тоа“
Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека САД ќе го погодат Иран „со сила каква што не е видена досега“ доколку Техеран возврати уште пожестоко.
„Подобро да не го прават тоа“, напиша Трамп на својата платформа Truth Social, откако Иран најави нови напади.
Според американски официјални лица, во нападите биле користени крстосувачки ракети „Томахавк“, стелт-ловци и еднонасочни беспилотни летала.
Привремен совет и закани за одмазда
Секретарот на Врховниот совет за национална безбедност, Али Лариџани, изјави дека во недела ќе биде формиран привремен лидерски совет. Тој ги обвини САД и Израел дека настојуваат да ја „разградат“ Иран и предупреди на „жесток одговор“ против секоја сепаратистичка активност.
Претседателот на иранскиот парламент, Мохамад Бакер Калибаф, рече дека САД и Израел „ја преминале црвената линија“ и дека „ќе платат“.
Прекин на пловидбата низ Ормускиот теснец
Јапонски бродски компании соопштија дека го прекинале транзитот низ Ормускиот теснец, низ кој минуваат околу 20% од светските испораки на нафта. Компаниите „Нипон Јусен“, „Мицуи О.С.К. Лајнс“ и „Кавасаки Кисен“ навеле дека нивните бродови остануваат во безбедни води.
Во меѓувреме, големи аеродроми на Блискиот Исток, вклучително и во Дубаи и Абу Даби, привремено ги суспендираа летовите поради безбедносни причини, предизвикувајќи сериозни нарушувања во глобалниот воздушен сообраќај.
Неизвесност околу иднината на Иран
Хамнеи владееше 36 години, консолидирајќи ја моќта на Исламската Република и проширувајќи го влијанието на Иран низ регионот, додека одржуваше жестока реторика против САД и Израел.
Неговата смрт отвора прашања за наследството и стабилноста на системот во момент на воена конфронтација и економски притисок. Опозициски фигури во егзил, меѓу кои и Реза Пахлави, повикаа на политичка транзиција, но останува неизвесно колкава поддршка имаат во самата земја.