Европските резерви на природен гас се на најниско ниво во повеќе од една деценија, а Германија, најголемиот потрошувач во Европската Унија, се издвојува како најголема слабост пред зимата, додека војната со Иран и нарушувањата во Ормускиот Теснец дополнително го притискаат снабдувањето и цените.
Германските складишта во август се наполнети само околу 47 отсто, што е најниско ниво откако се води ваква евиденција, според податоците наведени од „Политико“. Германија располага со повеќе од една петтина од вкупниот капацитет за складирање гас во ЕУ, па евентуален недостиг таму би можел да ги зголеми цените и во соседните земји.
На ниво на ЕУ, резервите се околу 58 отсто од капацитетот, или 16 процентни поени под петгодишниот просек. По почетокот на војната со Иран, европската цел за наполнетост пред зимата беше намалена од 90 на 80 отсто, со цел да се избегне панично купување и дополнителен скок на цените.
Но енергетската аналитичка компанија Rapidan проценува дека резервите до ноември може да достигнат само околу 65 отсто, доколку цените не пораснат доволно за да стимулираат дополнителни набавки.
Берлин засега не сака државна интервенција
И покрај историски ниските резерви, германската влада засега одбива директно да им наложи на државно контролираните енергетски компании SEFE и Uniper да купуваат дополнителен гас по сегашните цени.
Министерството за економија и енергетика смета дека компаниите и трговците треба сами да ги полнат складиштата и предупредува дека државното купување би можело дополнително да ја намали понудата на пазарот и да ги зголеми цените.
„Одговорност на компаниите и трговците е да ги наполнат складиштата за зимата“, соопшти германското Министерство, според „Политико“.
Таквиот пристап предизвикува критики од дел од енергетскиот сектор.
Себастијан Хајнерман, директор на германското здружение за складирање гас INES, предупреди дека сегашните резерви не се само ниски, туку „историски ниски“ за овој период од годината.
Според него, традиционалниот модел – компаниите да купуваат поевтин гас во лето и да го продаваат поскапо во зима – повеќе не функционира како порано, бидејќи летните цени се зголемени поради геополитичките ризици.
Ормускиот Теснец го менува европскиот пазар
Европа последните години значително ја намали зависноста од долгорочниот руски гас и се префрли на течен природен гас – LNG – што се транспортира со танкери.
Но таквите карго-пратки лесно се пренасочуваат кон оној пазар што плаќа повеќе.
Со намалените испораки од Катар, проблемите со пловидбата низ Ормускиот Теснец и растечката побарувачка во Азија, европските купувачи сè почесто мора да се натпреваруваат со азиските економии за истите количини.
Германските резерви се особено важни и за соседните држави бидејќи Берлин има обврски за итна помош со гас кон Австрија, Швајцарија, Италија и Данска.
Доколку зимата биде исклучително студена, дури и наполнетост од околу 76 отсто, што SEFE смета дека е достижна, може да не биде доволна, предупредува INES.
Холандија веќе интервенираше
За разлика од Германија, Холандија одлучи директно да интервенира.
Владата во Хаг ова лето одвои 1,2 милијарди евра за државната енергетска компанија EBN за побрзо полнење на складиштата.
Берлин засега останува на ставот дека пазарот треба да ја заврши работата.
Одлуката носи ризик: ако зимата биде блага, Германија може да избегне скапо државно купување. Но ако температурите нагло паднат, а проблемите во Ормускиот Теснец продолжат, европските компании би можеле во последен момент да бидат принудени да купуваат гас по многу повисоки цени.