Шефот на израелската разузнавачка служба Мосад, Роман Гофман, минатата недела телефонски разговарал со сирискиот министер за надворешни работи Асад ал-Шаибани за зголеменото турско воено присуство во Сирија, само четири дена пред Израел да нападне сириска воздухопловна база, објави Ројтерс, повикувајќи се на три извори запознаени со разговорот.
Телефонскиот разговор на 14 август претставува еден од досега највисоките директни контакти меѓу Израел и сириската администрација предводена од претседателот Ахмед ал-Шара.
Израел четири дена подоцна ја нападна воздухопловната база Абу ал-Духур. Израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху изјави дека Дамаск бил пред одлука да дозволи распоредување турски сили во базата и дека ги игнорирал израелските предупредувања оти таквото присуство би претставувало закана за безбедноста на Израел.
Според изворите на Ројтерс, токму турската воена поддршка за Сирија била главна тема на разговорот меѓу Гофман и Ал-Шаибани.
Еден од изворите рече дека Израел барал информации за зголемувањето на турското воено присуство, продажбата на оружје, испораката на беспилотни летала и други форми на воена соработка.
Друг извор, висок функционер, изјавил дека шефот на Мосад конкретно поставувал прашања за турските испораки на оружје за новата сириска армија.
Кабинетот на израелскиот премиер, кој одговара на прашањата поврзани со Мосад, не дал коментар. Ниту портпаролот на сирискиот министер за надворешни работи веднаш одговорил на барањето за коментар.
Израел: Нема да дозволиме турско воено присуство што нè загрозува
Турција стана еден од најблиските сојузници на новата власт во Дамаск по соборувањето на Башар ал-Асад во 2024 година. Анкара со години ги поддржуваше бунтовничките сили во сириската граѓанска војна, а нејзиното растечко влијание во Сирија сега предизвикува загриженост во Израел.
Нетанјаху во средата испрати директна порака до Анкара.
„Нема да толерираме турско воено присуство во Сирија што го загрозува Израел“, рече тој.
Израелскиот премиер рече дека неговата влада претходно јасно ја предупредила Турција да не презема такви чекори.
„Очигледно не ја слушнаа пораката, па се погриживме подобро да ја разберат“, рече Нетанјаху, алудирајќи на израелските воздушни напади.
Турското претседателство ги отфрли израелските тврдења за нејзината воена позиција во Сирија како „неодржливи обвинувања“.
Анкара оцени дека Израел се обидува на тој начин да ги легитимира своите „незаконски воздушни напади врз суверенитетот и територијалниот интегритет на Сирија“.
Турција соопшти дека ќе продолжи да соработува со сириската влада врз легитимна основа за воспоставување мир, стабилност и просперитет, но не одговори директно дали планира распоредување воени сили во Абу ал-Духур.
Вашингтон се обидува да спречи директен судир
Американската администрација во меѓувреме се обидува да воспостави механизам за спречување инциденти меѓу Израел, Турција и Сирија.
Американскиот амбасадор во Турција и специјален пратеник за Сирија и Ирак, Том Барак, израелските напади ги нарече „непотребна ескалација која не придонесува за регионалната стабилност“.
Барак рече дека Вашингтон работи на воспоставување механизам за деконфликција меѓу трите земји и дека САД веќе помагаат во размената на информации и одржувањето дијалог меѓу страните.
Сирискиот претседател Ал-Шара во јули изјави дека Дамаск сака да постигне безбедносен договор со Израел и дека настојува повеќе држави да извршат притисок врз израелската влада за поурамнотежен однос кон Сирија.
Разговорот меѓу шефот на Мосад и сирискиот министер за надворешни работи покажува дека, зад јавните закани и израелските воздушни напади, меѓу двете страни постои директен канал за комуникација.
Истовремено, спорот околу турското воено присуство отвора нова линија на тензии во Сирија: меѓу Израел, кој не сака силно турско воено присуство во близина на своите граници, и Анкара, која се позиционира како еден од главните безбедносни и политички партнери на новата власт во Дамаск.