Филмот и креативните индустрии можат да имаат сè поголема улога во отворањето работни места и зајакнувањето на конкурентноста на Западен Балкан, изјави генералниот секретар на Советот за регионална соработка (РСС), Амер Капетановиќ, повикувајќи на поголеми инвестиции во вештините и професионалните можности за младите.
Капетановиќ говореше во Сараево на отворањето на дискусијата „Што бараме од следната генерација? Филм, демократија и регионална конкурентност“, одржана во рамките на Втората регионална конференција за младинска културна соработка.
Конференцијата се одржува преку проектот „Младинска лабораторија на Западен Балкан“, финансиран од Европската Унија и спроведуван од РСС, во соработка со Сараевскиот филмски фестивал.
Капетановиќ рече дека креативните индустрии не треба да се третираат како периферен сектор на економијата.
„Креативните индустрии се важни за нашите економии и за регионалната конкурентност“, рече тој.
Според податоците презентирани на дискусијата, креативните индустрии во Југоисточна Европа учествуваат со околу три до пет проценти во бруто-домашниот производ и со околу 3,5 проценти во вработеноста, што е споредливо со европскиот просек.
Капетановиќ рече дека овие бројки покажуваат оти секторот веќе има мерливо економско влијание.
„Ова не е маргинален сектор. Тој веќе има реално економско влијание и токму тоа го прави важен за регионалната соработка“, рече Капетановиќ.
Шанса во регион со висока младинска невработеност
Потенцијалот на креативните индустрии добива дополнително значење во регион кој и натаму се соочува со висока невработеност и иселување на младите.
Според Капетановиќ, младинската невработеност во Западен Балкан се движи околу 25 до 30 проценти.
Тој оцени дека филмот и другите креативни индустрии можат да им понудат на младите професионални можности засновани врз нивните вештини, талент и идеи, но само доколку земјите од регионот создадат услови тие професии да бидат одржливи.
„Затоа ние не ја третираме културата како декор“, рече Капетановиќ.
ЕУ: Младите да учествуваат во носењето одлуки
Шефот на Делегацијата на Европската Унија во Босна и Херцеговина, Луиџи Сорека, рече дека очекувањата од младите автори мора да бидат проследени со конкретни инвестиции во нивниот развој.
„Ако очекуваме младите филмаџии да ги бранат демократските вредности и да ги предизвикуваат воспоставените наративи, мора да создадеме и услови што ќе им го овозможат тоа“, рече Сорека.
Според него, тоа подразбира вложување во развој на вештини, финансирање и регионална мобилност.
Сорека оцени дека младите не треба да бидат повикувани само за да ги слушаат одлуките на институциите, туку треба да добијат можност да учествуваат во креирањето на политиките и сопствената европска иднина.
Тој посочи дека ЕУ продолжува да инвестира во следната генерација преку програми како „Креативна Европа“ и „Еразмус+“.
Филмот меѓу културата, демократијата и економијата
Дискусијата во Сараево собра претставници на европските и регионалните институции, професионалци од филмската индустрија и млади автори.
На панелот учествуваа Тобиас Флесенкемпер, раководител на Одделот за млади при Советот на Европа, Маја Вукиќ, заменик-извршна директорка на Хрватскиот аудиовизуелен центар, режисерката Тамара Тодоровиќ и продуцентката Чарна Вучиниќ, основачка на „Naked“.
Дискусијата ја модерираше Стефан Прохоров, експерт за меѓународни односи во Бугарскиот филмски центар.
Во дебатата учествуваа и млади уметници од академиите за уметност во Западен Балкан, учесници во програмата „Talents Sarajevo“ и филмаџии кои се на почетокот на професионалната кариера.
Една од главните пораки беше дека новата генерација не треба да се третира само како корисник на културните политики и програмите за финансирање, туку како партнер во развојот на секторот.
25 млади уметници на Сараевскиот филмски фестивал
Втората регионална конференција за младинска културна соработка донесе во Сараево 25 млади уметници и филмаџии од различни делови на Западен Балкан.
Учесниците добија можност да бидат вклучени во програмата на Сараевскиот филмски фестивал, да ги претстават своите дела и да учествуваат во професионални активности.
Тие имаа можност и да разменат искуства со колеги од регионот, да учат од меѓународно познати филмаџии и актери и да воспостават контакти со професионалци од индустријата.
Дел од програмата беа и активностите на „Talents Sarajevo“, платформа на фестивалот насочена кон развој на нови таленти.
Целта, според организаторите, е да се создаде простор во кој младите ќе можат од формалното образование да преминат кон конкретни професионални контакти, соработки и можности за кариера.
Креативната индустрија како економска можност
Дискусијата во Сараево го одразува и поширокиот тренд на промена во начинот на кој културата се перципира во Западен Балкан. Покрај традиционалната културна улога, креативните индустрии сè повеќе се гледаат како извор на вработување, иновации и економски раст.
За регион кој со години се соочува со иселување на младите и недостиг на работни места со повисока додадена вредност, филмот, телевизијата, дизајнот и другите креативни сектори можат да понудат нови професионални патеки.
Но, за потенцијалот да се претвори во одржливи работни места, потребни се стабилно финансирање, долгорочни политики, поголема регионална мобилност и полесен пристап на младите таленти до професионалниот пазар.
РСС оценува дека токму поради тоа проектите за млади не треба да останат само на ниво на културни размени, туку треба да создадат трајни врски меѓу образованието, индустријата и институциите.
„Младинска лабораторија на Западен Балкан 2“ е проект финансиран од Европската Унија и спроведуван од РСС, чија цел е воспоставување континуиран и структуриран дијалог меѓу младите и носителите на одлуки во регионот.
Пораката од Сараево е дека инвестирањето во следната генерација филмаџии не е само инвестиција во нови филмови. Во регион кој се обидува да го запре одливот на младите, тоа може да биде и инвестиција во нови работни места, конкурентна креативна економија и повеќе причини младите својата иднина да ја градат на Западен Балкан.